Endometriyozis

0
99

Tanım:

Rahim içerisindeki endometriyum dokusunun rahim dışarısında gelişmesi sonucu (endometriyal implant) ortaya çıkan ağrılı hastalıktır.

Genelde yumurtalıklara (overlere), bağırsaklara, pelvisteki dokulara yayılır. Endometriyoziste doku yayılmış olsa dahi normalde davranması gerektiği gibi davranır her menstürel döngüde , kalınlaşır, yıkılır, kanar.

Yumurtalıklara yayıldığında yumurtalıklarda endometriyoma adı verilen kistler oluşumuna sebep olabilir. Çevre doku irritasyondan ötürü yara dokusu haline gelir ve yapışıklıklar oluşur. Bu anormal doku organları birbirine yapıştırabilir.

Özellikle adet döngüsü esnasında ağrıya sebep olabilir, üreme problemlerini de beraberinde getirir.

Semptomlar:

Pelvik Ağrının adet döngüsüyle beraber gelmesi; endometriyozisli kadınlar menstürel ağrılarının normalinden daha fazla olduğunu belirtmişlerdir. Ayrıca ağrı zamanla artmaktadır.

Ağrılı periyotlar (dismenore)

Cinsel birleşmeyle beraber ağrının olması

İdrar ve bağırsak hareketleriyle beraber ağrının olması

Aşırı kanama (menoraji) veya adet döngüleri arası düzensiz kanama (menometroraji)

Kısırlık

Ayrıca yorgunluk, ishal, kabızlık, gaz, mide bulantısı adet dönemlerinde artmaktadır.

Ağrının şiddeti tanı koymada dayanabilinecek bir semptom değildir. Bazı kadınların  çok ağrıları

olurken bazılarının hiç veya daha az ağrısı olduğu gözlemlenmiştir.

Endometriyozis bazen pelvik inflamatuar hastalık, yumurtalık kistleriyle karıştırılabilir. Ayrıca irritabıl

bağırsak sendromları da ishal, kabızlık ve abdominal ağrıya sebep olduğu için karışıklık olabilir.

Herhangi bir endometriyozis şüphesi olan kişinin doktora görünmesi gerekir. Kronik ağrıları bazen sebeplendirmek zor olabilir fakat tanı ne kadar erken koyulursa oluşabilecek komplikasyonlar o kadar engellenebilir, kişinin ağrısı azaltılıp hayat kalitesi o kadar erken yükseltilebilir.

Endometriyozisin ana nedeni bilinmese dahi bazı sebepleri olabileceği düşünülmüştür.

Retrograd menstürasyon; menstüral kanama fallop tüplerine doğru olur yerlerinden olmuş bu endometriyal hücreler pelvik duvarlara yapışıp, kalınlaşıp, büyümeye devam edebilir. Orada bir endometriyal doku oluşturabilir.

Embriyonik hücre gelişimi; Embriyonik hücrelerin oralarda endometriyum şeklinde gelişmesinden oluşabilir.

Cerrahi bir işlem sonrası, histerektomi gibi rahim endometriyum hücrelerinin cerrahi yara bölgesine yapışması sonucu oluşabilir

Endometriyal hücre transportu; kan damarları ve doku sıvılarıyla olabilir,

Immün sistem hastalığı; endometriyum dışında gelişen hücreleri tanımakta ve öldürmekte

meydana gelen bir hatadan dolayı oluşabilir.

Risk Faktörleri

Hiç doğum yapmamak

Bir veya daha fazla yakınında endometriyozis görülmesi

Herhangi bir menstürel akıntının vücut dışarısına çıkmasına engel olabilecek sebepler

Pelvik enfeksiyon hikayesi

Uterus anormallikleri

Menstürasyon görmeye başlamaktan (menarş) bir kaç yıl sonra görülür. Genelde semptomları doğum ve kalıcı menopozla (eğer egzojen östrojen alımı durdurulursa) ortaya çıkar.

Komplikasyonlar:

İnfertilite; endometriyozisin ana komplikasyonudur. Üçte bir kadında endometriyozis sonrası hamile kalmada zorluklar görülür. Gebeliğin olması için yumurtanın overlerden atılması ve fallop tüplerinden yakalanması gerekir. Spermler fertilize olan yumurta rahim duvarına yapışır. Endometriyozis fallop tüplerini tıkayabilir. Orta derecede endometriyozisi olanlara hamile kalması önerilir bu sayede zamanla çocuk sahibi olma risklerinin artmasının yaratacağı sorunlardan kaçılır.

Yumurtalık Kanseri; endometriyozis adenokanserlerle ilişkilidir, endometriyozisli kadınlarda over kanserleri endometriyozisi olmayanlara oranla daha sık görülür.

Tanı:

Hastaların detaylı hikayesi alınır, doktor semptomlarınızı anlatmanızı talep eder, ağrının lokasyonu önemlidir.

Pelvik Muayenesi için hekim pelvisteki belli bölgeleri el ile muayene eder. Bunlar üreme organlarınızın üzerindeki yaraların ve kistlerin sorgulanmasıdır. Genelde küçük endometriyozis odakları hissedilemez.

Ultrason ile yüksek frekanslı ses dalgaları görüntü oluşturur ve bu resimler üreme organlarınızın takibi için önemlidir. Direk endometriyozis tanısı koydurmazlar ama endometriyal kistlerin varlığını (endometriyoma) söylerler.

Laparoskopi: Endometriyozis tanısını en iyi koyduran medikal alettir. Genel anestezi altındayken cerrah küçük bir insziyonla laparoskopi pelvisinizin içerine sokar ve endometriyal dokunun varlığını araştırır.

Tedavi ve İlaçlar

Genelde ilaçlar veya cerrahi ile tedavi edilir. Sizin semptomlarınız ve hastalığınızın derecesine, hamile olup olmamanıza göre doktor tedavi yöntemini seçecektir. Doktorlar genelde konservatif tedavi yöntemlerini tercih ederler.

Ağrı için non streoidal anti inflamatuar ağrı kesicilerden ibuprofen veya naproxen verebilir. Eğer maximum doz bir etki sağlamaz veya yeterli olmazsa farklı ilaç yaklaşımları olabilir.

Hormon destekleri ağrı azalması için kullanılabilir. Menstürel siklus nedeniyle hormon düşmesinden ve yükselmesinden ötürü endometriyal odaklar kalınlaşır veya yıkılıp, kanar. Hormon tedavisi endometriyal odak gelişimini yavaşlatır ve engelleyebilir fakat tek tedavi yöntemi değildir.

Hormonal tedavi kapsamında;

Doğum kontrol hapları, peçler, vajinal halkalar kullanılabilir.

Gonodotropin salgılatıcı hormon (GnRH) agonist ve antagonistleri kullanılabilir. Bunlar ovaryan stimulasyonu durdurup, östrojen seviyesini düşürür ve menstürasyonu engeller. Ayrıca endometriyal dokunun küçülmesine sebep olur. Yapay bir menopoz senaryosu vücutta oluşur, hap kullanımı bırakıldığında kişi tekrardan hamile kalabilir duruma geçer

Medroxyprogesteren

Danazol

Konservatif Cerrahi

Endometriyozisin var ama hamile kalmak istiyorsanız cerrahi esnasında endometriyozisli maximum parça alınır ama rahim ve overler korunur. Ağrılarınız çok fazlaysa da cerrahiden faydalanırsınınız. Cerrahinin laparoskopik yöntemlerle mi açık şekilde mi yapılacağına hekim karar vermektedir.

Ayrıca endometriyozisli hastalar destekleyici üreme teknolojilerinden tüp bebek yöntemlerinden faydalanabilir.

Histerektomi uygulanabilir, tüm rahmin alınmasıdır. Ciddi durumlarda uygulanmaktadır. Rahimle beraber serviks ve yumurtalıklar da alınır. Yalnız başına etkili değildir, overlerin alınmasıyla salınan östrojen de azalmış olur. Histerektomi son tercihtir.Böyle bir ameliyattan sonra kişi hamile kalamaz.

Kişi kendi konforunu arttırmak için sıcak duşlar almalı, sıcak su torbalarıyla pelvisini sıcak tutmalıdır, bunlar krampları azaltır.

NSAID ler ağrı durumlarında herhangi bir doktor yasağı olmadığı müddetçe kullanilabilir.

Düzenli egzersizler semptomların azalmasına yardım edebilir.

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Merak ettiklerini yorum olarak gönder!

Yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı giriniz: