Epilepsi

0
13

Epilepsi beyindeki sinir hücrelerin aktivitesinin aniden bozulduğu, nöbetlere (konvülsizyon) veya periyodik anormal davranışlara ve bazen de bilinç kaybına sebep olan santral sinir sistemi bozukluğudur. En az 24 saat arayla tetikleyici bir neden olmadan tekrarlayan en az 2 nöbet olması durumuna epilepsi denir. Eğer sadece tek bir nöbet olmuşsa ve bununla beraber nöbete bir eğilim söz konusu ise yine epilepsi tanısı konabilir. Senkop (bayılma), uyku apnesi, migren, tik, tremor, yalancı nöbet gibi durumlardan ayırıcı tanısının yapılması önemlidir. 

Nöbet semptomları kişiden kişiye çok farklılık gösterir. Bazıları birkaç saniye boyunca boş bakarken bazıları tekrarlayıcı kol veya bacak titreşimleri yapabilir.

Beyinde bir denge halinde bulunan inhibitör ve ekstatör etkiye sahip nörotransmitter isimli kimyasallar vardır. Epilepside bu denge eksitasyon yönünde kayar. Birçok nöbet tipi vardır ama bir epilepsi hastasında genelde tek bir nöbet tipi söz konusudur. Nöbetler arası hasta normal yaşantısına devam eder. Uygun tedavi ile epilepsi nöbetlerinin çoğu kontrol altına alınabilir. Epilepsi hastalarının yarısından çoğu çocuktur. Çocuklar ilerleyen yaşlarda epilepsiden kurtulabilirler. 

SEMPTOMLAR:

  • Geçici bilinç bulanıklığı
  • Takılı kalan boş bakışlar
  • Kol ve bacaklarda kontrolsüz titremeler

Genelde kişiler her seferinde aynı tip nöbeti yaşarlar. Bu yüzden semptomlar da benzer olacaktır. 

Nöbetler genelde fokal ve jeneralize olmak üzere ikiye ayrılır. Eğer beynin sadece bir noktasındaki anormal elektriksel aktiviteden kaynaklanıyorsa fokal olur. Fokal nöbetler de bilinç kaybının olmadığı (basit parsiyel nöbet) ve bilinç kaybının olduğu (kompleks parsiyel nöbet) nöbetler olmak üzere ayrılır. Basit parsiyel nöbette duygu değişimleri yaşanabilir, maddelerin koku, tat, his, tat ve sesinde değişiklikler oluşabilir. Vücudun kol veya bacak gibi herhangi bir bölgesinde istemsiz titremeler, karıncalanma, baş dönmesi, ışık parlamaları gibi duyusal semptomlar meydana gelebilir. Kompleks parsiyel nöbetlerde boşluğa bakmaya dalıp çevreden gelen uyarılara tepki verilemeyebilir veya çiğneme, yutkunma, yuvarlak çizerek yürüme, elini bir yere sürtme gibi tekrarlayıcı hareketlerde bulunulabilir. Eğer nöbetler beynin tüm alanından kaynaklanan bir elektriksel aktivite sonucu oluyor ve bilinç kaybı eşlik ediyorsa jeneralize nöbet olarak adlandırılır. Altı çeşidi vardır:

  • Absans nöbeti (petit mal nöbet): Genelde 5-10 saniye süren anlamsız şekilde boşluğa bakmak şeklinde tanımlanır.
  • Tonik nöbet: Özellikle sırt, kol ve bacak kaslarının ani kasılması, sertleşmesidir. Yere düşmeye sebep olabilir. Nöbet esnasında gözler yukarı kayabilir.
  • Atonik nöbet: Kas kontrolünün kaybı sonucu olan ani düşme veya başın aniden öne düşmesi şeklinde tanımlanan nöbettir. Bilinç kaybı yok denecek kadar kısa sürelidir.
  • Klonik nöbet: Tekrarlayıcı ritmik atma şeklinde olan kas hareketleridir. Genelde boyun, yüz ve kollar etkilenir.
  • Miyoklonik nöbet: Belirli kas gruplarının ani istem dışı kasılmasıdır. Bir ışık uyarısı bu tip nöbeti tetikleyebilir.
  • Tonik-klonik nöbet (grand mal nöbet): En ağır nöbettir. Hasta çığlık atar, yere düşer, kaslar kasılır, solunum durabilir, kişi oksijensiz kalabilir, ritmik atmalar olur. İdrar veya dışkı kaçırma, dilin ısırılması olabilir. Hasta nöbet sonrasında uykuya dalabilir (dakikalar veya saatler boyunca).

SEBEPLER:

Epilepsi vakalarının yarısında belirli bir sebep bulanamıyor. Geri kalanında ise genetik faktörler, kafa travması, beyin tümörü, inme, menenjit, AIDS, viral ensefalit gibi enfeksiyon hastalıkları, prenatal hasar ve otizm, nörofibromatozis gibi gelişimsel bozukluklar sebep olabilir.

Epilepsi nöbetleri; yere sert düşme, boğulma, trafik kazaları, gebelikte sıkıntılar ve duygusal problemler (depresyon, anksiyete, intihar v.b.) gibi komplikasyonlara olabilir.

Çok nadir olmakla beraber, status epileptikus ve epilepside ani açıklanamayan ölüm (SUDEP) isimli hayatı tehdit edici iki komplikasyon meydana gelebilir. Status epileptikus tabiri 5 dakikadan uzun süren nöbet veya bilinç tam olarak tekrar kazanılmadan ardı ardına meydana gelen nöbetler için kullanılır. Status epileptikuslu hastaların kalıcı beyin hasarı ve ölüm riski yüksektir. Epilepsi hastalarının %1’i  SUDEP’den dolayı ölmektedir. Sebebi tam olarak açıklanamasa da epilepsi hastalarının ani ölüm riski vardır. Sık sık tonik-klonik nöbet geçirenler ve nöbetleri ilaçlarla kontrol altına alınmamış kişilerde aniölüm riski daha yüksektir.

TANI VE TEDAVİ:

Önce hastanın şikayetleri dinlenir ve hikayesi alınır. Daha sonra fizik ve nörolojik muayene, biyokimyasal testler ve EEG (elektroensefalografi; beyindeki nöronların elektriksel aktivitesinin kaydı) ile tanı konur. EEG epilepsi tanısında en sık kullanılan test olmakla beraber, BT, MR, PET gibi yöntemlerden de yararlanılabilir. 

Antiepileptik ilaçlarla tedavi çok başarılır. Birçok hasta uygun süre ilaç kullanımı sonrası ilaçları kesip nöbetsiz bir hayata devam edebilmektedir. Gerekli ve uygun görülürse cerrahi yöntemler uygulanabilir.

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Merak ettiklerini yorum olarak gönder!

Yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı giriniz: