Guatr

0
117

TANIM: Guatr, tiroid bezinin anormal olarak büyümesidir. Tiroid bezi, boyunda adem elmasının altında yer alan, kelebek şeklinde bir salgı bezidir. Guatr genellikle ağrısız seyretmesine rağmen çok büyüdüğü durumlarda yutma ve nefes almayı zorlaştırıp ağrıya neden olabilir. Dünya çapında guatr hastalığının en büyük nedeni iyot eksikliğidir. İyot, tuz ile vücuda alınan bir maddedir. Eğer iyot alımı çok fazla olursa bu sefer de çok alıma bağlı guatr gelişebilir. Guatr küçük olduğu durumlarda semptoma neden olmaz ve tedavi gerektirmeyebilir.

SEBEPLER: Tirod bezi, T3 ve T4 denilen iki önemli hormon salgılar. Bu hormonlar kan dolaşımı içerisinde metabolizmayı düzenleme görevi görürler. Yağ ve karbonhidratların kullanım şeklini düzenler ve vücut ısısını, kalp hızını, protein üretimini yönetirler. Tiroid bezi aynı zamanda kalsitonin denilen, kemik kalsiyum seviyesini kontrol eden bir hormon da salgılar. Bu hormonların üretilip salınması tiroid bezini ilgilendirdiği kadar hipofiz bezini de ilgilendirir. Tiroid bezi büyümesinde etkili birkaç faktör bulunur. Bunlardan bir tanesi iyot yetmezliğidir. İyot, tiroid hormonlarının üretiminde çok önemli bir maddedir. Deniz suyu ve sahil şeritlerinde bulunur. Dünya geliştikçe iç kısımlarda yaşayan insanlar deniz suyundan, dolayısıyla da iyottan mahrum kalırlar. Yüksek rakımlarda yaşamak da yine iyottan mahrum kalmaya sebep olur. Vücutta iyot eksikliği olduğu durumlarda tiroid bezi büyüyerek iyot eksikliğini kompanse etmeye çalışır ve guatr hastalığına sebep olur. Gelişmiş ülkelerde her kesimden insanın karşılayabildiği ekmek gibi ürünlere devlet tarafından tuz eklemesi yapılmaktadır ve böylece iyot eksikliği durumu hafifletilmeye çalışılmaktadır. Vücudun bağışıklık sisteminden kaçan iki tiroid hastalığı durumunda da guatr görülebilir. Bu hastalıklar Graves ve Hashimoto’dur. Graves hastalığında tiroid bezi çok çalışır ve kişi hipertiroid olur, bu durumda tiroid bezi büyüyerek guatr gelişimine yol açabilir. Hashimoto hastalığında ise tam tersine tiroid bezi çalışmaz ve hipotiroidi semptomları baş gösterir. Bu durumlarda da yine eksikliği kapatmaya çalışan tiroid bezi büyüyerek guatr hastalığına yol açar. Bu sebepler guatr hastalığının en sık sebepleridir fakat tüm sebepler bunlarla sınırlı değildir. Multinodüler guatr, tek nodüllü guatr, tiroid kanseri, gebelik ve enflamasyon durumlarında da guar görülebilir.

SEMPTOMLAR: Guatr hastalığında gözüken belli tiroid fonksiyon bozukluğu semptomları vardır. Bu semptomlar:

-Boyunda gözle görülür bir kızarıklık ve şişlik. Bu kızarıklık ve şişlik erkeklerde tıraş olduktan, kadınlarda ise makyaj yaptıktan sonra daha belirgin bir hale gelebilir.

-Boğazda gerginlik, darlık hissi

-Öksürük

-Ses kısıklığı

-Yutma güçlüğü

-Nefes almada güçlük

TANI: Tiroid hastalıkları ve guatr hastalığı tanı koyması kolay hastalıklardır. Kişi bir doktora başvurduğu zaman önce hormon testlerine bakılır. Bir tüp kan vermek bunun için yeterlidir. Kişinin kanında hipofizden ve tiroid bezinden salgılanan hormonlara bakılır. Tiroid bezi az çalışıyorsa tiroid hormonları az, çok çalışıyorsa da tiroid hormonları çok bulunur. Eğer guatr hipertiroide bağlı gelişmişse T3 ve T4 hormonları fazla, TSH hormonu az bulunur. Uygulanabilecek bir diğer test antikor testidir. Eğer tiroid bezinize saldıran antikorlar varsa bu test sonucuyla kesinleştirilebilir. Ultrasonografi ile tiroid bezindeki nodüler yapılar ve bunların boyutları saptanabilir. Nodüllerin yapıları ve sayıları ile ne tür bir tiroid hastalığı olduğuna karar verilir. Radyoaktif iyot yüklemesi ile sadece tiroid bezinin aktivitesini ve durumunu görmek mümkündür. Bu tiroid ölçüm yöntemi ile bezin boyutu ve doğası görülebilir. Tiroid bezindeki nodüllerin ne kadar iyot tuttuğu gözlenir ve buna bakılarak da tiroid hastalığının çeşidi hakkında yorum yapılır. Eğer hekim gerekli görürse tiroid bezine ince iğne aspirasyon biyopsisi yapılır. Çok küçük bir iğne ile tiroid bezinden alınan doku mikroskop altında incelenerek hücrelerin durumu ve hastalığın seyri belirlenir.

TEDAVİ: Tedavi şekilleri tiroid bezinin durumuna ve guatr hastalığının evresine göre değişiklik gösterir. Eğer bez çok büyük değil ve fazla semptoma yol açmıyorsa hasta belirli aralıklarla takip edilir. Hipotiroid ve hipertiroid hastalarında hormon dengesizliğini düzeltmek amacıyla dışarıdan hormon takviyesi veya bir takım ilaçlar verilir. Bu sayede eksik hormonlar yerine konabilir veya fazla hormon üretiminin önüne geçilebilir. Cerrahi daha çok hipertiroid olgularında uygulanan bir tedavi yöntemidir. Fazla çalışan tiroid bezi ameliyat ile alınır ve daha sonra alınan bezin görevini yerine getirmesi amacıyla dışarıdan hormon takviyesi verilir. Tiroid kanseri vakalarında da cerrahi birinci tedavi seçeneğidir. Cerrahi düşünülmüyorsa radyoaktif iyot tedavisi akla gelebilir. Ağızdan oral olarak alınan ilaç tiroid bezine giderek tiroid hücrelerine hasar verir ve böylece fazla çalışmasının önüne geçilir. Bu sayede tiroid bezinin boyu da küçülür fakat bazı durumlarda aktivitesi fazla azalabilir ve dışarıdan hormon takviyesi gerekebilir.

KORUNMA: Guatr eğer ailevi bir durumdan kaynaklanıyorsa ya da bağışıklık sisteminin baskılanması sonucu oluşmuşsa korunmak çok mümkün olmayabilir. Fazla iyot alımı ve iyot yetersizliği önüne geçilebilir durumlardır. Kişilerde günde 150 mikrogram iyot gereksinimi karşılanmalıdır, böylece iyot yetersizliğinin önüne geçilebilir.

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Merak ettiklerini yorum olarak gönder!

Yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı giriniz: