Hipogonadizm Rehberi

0
923

Hipogonadizm rehberimizde aşağıdaki başlıklar altında sorularınıza cevap alabilirsiniz.

Hipogonadizm Nedir?
Hipogonadizm Nedenleri
Hipogonadizm Belirtileri Nelerdir?
Hipogonadizm Tanısı Nasıl Koyulur?
Hipogonadizm Nasıl Tedavi Edilir?

hipogonadizm rehberi

Hipogonadizm Nedir?

Hipogonadizm vücuttaki eşey bezlerinin (erkeklerde testisler, kadınlarda overler-yumurtalıklar) salgı işlevlerinin yetersiz veya hiç olmamasıdır. Seks hormonları, yani kadınlarda [simple_tooltip content=’Östrojenler, kadınların adet döngüsünde ve diğer memeli hayvanların dişilerinde estrus döngüsünde önemli rol oynayan bir grup steroid hormondur.’]östrojen[/simple_tooltip] ve [simple_tooltip content=’Progesteron, insan ve diğer hayvanlarda adet döngüsü, gebelik ve embriyogenezde rol oynayan 21 karbonlu bir steroit hormondur.’]progesteron[/simple_tooltip]; erkeklerde ise testosteron yeterli salgılanmamaktadır. Bu hormonlar ikincil seks karakterlerinin gelişimini sağlar; örneğin meme gelişimi, testis gelişimi ve vücutta kıllanma.

Kemik, kas büyümesi ve yağ depolanmasına da etkilir. Ayrıca sperm üretimi ve adet dönemi oluşumunda da önemli görevleri vardır. Beynin [simple_tooltip content=’Hipotalamus, beyinde talamusun altında bulunan ve üçüncü ventrikülün tabanını oluşturan önbeyin bölgesidir.’]hipotalamus[/simple_tooltip] bölgesinden salgılanan [simple_tooltip content=’GnRH hipofizi kontrol eden, beynin hipotalamusundan salgılanan hormondur.’]GnrH[/simple_tooltip] etkisiyle beyindeki hipofiz bezinden [simple_tooltip content=’Üreme hücrelerini meydana getiren üreme organlarına verilen isimdir.’]gonadları[/simple_tooltip] uyaran hormonlar (FSH; folikül stimüle edici hormon ve LH; luteinize edici hormon) salgılanır.

FSH ve LH da gonadların çalışmasını sağlar. Eğer hipotalamus ve hipofiz kaynaklı problemler varsa santral hipogonadizm (ikincil hipogonadizm), gonadlar kaynaklı problemler varsa birincil hipogonadizm denir. Birincil hipogonadizmde gonadlar beyinden gerekli mesajı alırlar fakat salgı üretimi yapamazlar. Doğumdan önce hipogonadizm olabilir. Bu durumda bebeğin cinsel gelişimi olmayacaktır. Doğduğunda eksternal genital organların yeterince gelişmediği görülür. Örneğin, erkek bir bebek vücudundaki testosteron miktarına göre; yetersiz gelişimli genital organlarla, dişi genital organlarla veya ambigius genitale dediğimiz dışarıdan bakıldığında cinsiyet ayrımı yapılamayan bir durumda doğabilir.

Hipogonadizm Nedir

Hipogonadizm Nedenleri

Birincil hipogonadizm nedenleri:

  • Otoimmun hastalıklar; Addison hastalığı, hiperparatiroidizm
  • Genetik (en sık: kadınlarda turner sendromu, erkeklerde klinefelter sendromu) ve gelişimsel bozukluklar
  • Çok ciddi enfeksiyonlar
  • Karaciğer ve böbrek hastalıkaları
  • İnmemiş testisler
  • Radyasyon
  • Genital organları ilgilendiren ameliyatlar
  • Hemokromatozis; vücutta demir emilimi fazla olur. Demir seks hormonlarının düzeylerini etkiler.

İkincil hipogonadizm nedenleri:

  • Anoreksia nervosa
  • Hipofizer problemler; kanama… 
  • Uzun süreli glikokortikoid (örneğin kortizol) ve opioid (morfin gibi ağrı kesiciler) tüketimi
  • Genetik problemler (Kallmann sendromu; koku alamama eşlik eder)
  • Beslenmede yetersizlik
  • Enfeksiyonlar; HIV…
  • İnflammatuar hastalıklar; sarkoidoz, tüberküloz, histiositoz… 
  • Anabolik steroidlerin kesilmesi
  • Hızlı ve aşırı kilo kaybı
  • Beyin ameliyatı
  • Hipotalamus veya hipofizde travma
  • Hipofizde veya yakınlarında tümör
  • Radyasyon

hipogonadizm tedavisi

Hipogonadizm Belirtileri

Hipogonadizmli kızlarda ay başı kanaması başlamaz. Boy ve meme gelişimi etkilenebilir. Eğer hipogonadizm ergenlik sonrası başlarsa:

  • Sıcak basması,
  • Enerji ve mod değişimleri,
  • Memede süt benzeri akıntı,
  • Cinsel arzuda azalma,
  • Vücut kıllarında dökülme ve
  • Ay başı kanamasının kesilmesi görülebilir.

Hipogonadizm, erkeklerin kas, sakal, genital ve ses gelişimlerini etkiler. Puberte öncesi penis ve testislerin gelişiminde gerilik olabilir; büyüme problemlerine yol açabilir. Sakallar çıkmaz, pubik kıllanma başlamaz. Puberte sonrasında:

  • Anormal meme büyümesi,
  • Vücut kıllarında dökülme,
  • Kas kaybı,
  • Cinsel arzuda azalma (düşük libido),
  • Erektil disfonksiyon,
  • Osteoporoz; kemik erimesi,
  • İnfertilite,
  • Konsantrasyon problemleri ve
  • Sıcak basması görülebilir. 

Eğer pituiter (hipofizde) veya herhangi başka bir beyin tümörü mevcutsa:

  • Baş ağrıları veya görme kaybı
  • Süt kıvamında meme akıntısı; hiperprolaktinomaya (prolaktin hormonunun aşırı sekresyonu) bağlı; prolaktinoma veya ilaç indüklemesi ile olabilir.
  • Hipotirodizm gibi başka hormonal eksiklikler görülebilir.

Hipofiz bezini etkileyen tümörlerden çocuklarda kraniyofarengiyoma, erişkinlerde prolaktinoma en sık görülür.

Hipogonadizm Nedenleri

Hipogonadizm Tanısı Nasıl Koyulur?

Öncelikle, bir fizik muayene ile cinsel gelişimin yaşa uygun olup olmadığına bakılır. Hipogonadizm düşünülürse temel olarak, kanda östrojen (kadınlarda), testosterone (erkeklerde), FSH ve LH seviyelerine bakılır. Erkeklerde sperm sayısı da kontrol edilebilir. [simple_tooltip content=’Prolaktin, hipofiz bezinin ön lobu tarafından salgılanan iç salgı hormonudur.’]Prolaktin[/simple_tooltip] (iki cinsiyette de var) düzeylerine bakılabilir. Primer hipogonadizmde östrojen ve testosteron değerleri düşerken, FSH ve LH değerleri yükselmektedir. Erkeklerde spermatogenezis (sperm üretimi) bozuktur. Eğer santral bir hipogonadizm düşünülüyorsa beyin BT (bilgisayarlı tomografi) veya MR (manyetik rezonans) istenebilir. Santral hipogonadizmde testosteron ve östrojen düşükken, FSH ve LH normal ya da düşüktür. Tiroit hormon değerlerine de bakılabilir çünkü tiroit problemleri de hipogonadizme benzer semptomlar verebilmektedir.

Hipogonadizm Nasıl Tedavi Edilir?

Hipogonadizmin çoğu formu tedavi edilebilirdir ve sonuçları iyidir. Tedavide prensip, eksik olan hormonu yerine koymaktır. Kadınlarda östrojen ve [simple_tooltip content=’Progesteron, insan ve diğer hayvanlarda adet döngüsü, gebelik ve embriyogenezde rol oynayan 21 karbonlu bir steroit hormondur. ‘]progesteron[/simple_tooltip] kombine tedaviler uygulanır. Tek başına östrojen tedavisi endometriyal kanser (rahim kanseri) riskini arttırdığından progesteron tedaviye eklenmektedir. Eğer histerektomi olmuş bir kadın hasta söz konusuysa sadece östrojen tedavisi uygulanabilir. Bunlara ek olarak azalmış cinsel istek varsa düşük dozda testosteron, menstural düzensizlikler, hamile kalamama problemleri varsa hCG (insan koryonikgonodotropin hormonu) enejksiyonları veya FSH hormon hapları kullanılabilir. Erkeklerde enjeksiyon, pastil, jel veya bantlar yoluyla testosteron replasmanı yapılabilir. Pubertenin tetiklenmesi veya sperm sayısının arttırılması için GnrH enjeksiyonları uygulanabilir. Hipogonadizmin tedavisi hayat boyu sürer. Eğer tedaviye devam edilmezse hormon seviyeleri tekrar düşecektir. Eğer hipofizde bir tümör varsa ameliyat, radyasyon ve birtakım ilaçlar kullanılır. 

Hipogonadizm tedavisi ve tanısı için kadın hastalıkları ve doğum doktoruna başvurmalısınız.

Makale sizin için ne derece faydalıydı?
[yasr_visitor_votes size=”large”]

Hipogonadizm hakkında tecrübelerinizi ve sorularınızı bekliyoruz 🙂

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here