Kabakulak

0
70

Tanım

Vücudumuzda tükürük üretiminden sorumlu tükürük bezleri adı verilen yapılar bulunur. Tükürük bezleri kanallar aracılığıyla ağız içine açılır. Üç çeşit tükürük bezi vardır, bunlar parotis bezi, çene altı ve dil altı bezleridir. Parotis bezi tükürük bezlerinin en büyüğüdür, 2 tanedir ve kulakların önünde bulunur. 

Kabakulak, tükürük bezlerinin ağrılı bir şekilde şişmesine sebep olan bulaşıcı viral bir hastalıktır. Bu hastalık erişkinlerde testisleri, beyni ve pankreası da etkileyebilir. Kabakulak en belirgin olarak yüzün kenarında kulak altındaki ağrılı şişliklerle görülür. Bu şişlikler parotis adı verilen tükürük bezinin şişmesi sonucu ortaya çıkar. Kabakulağın diğer belirtileri arasında tükürük bezi şişmesinden birkaç gün önce ortaya çıkan baş ağrısı, eklem ağrısı ve ateş vardır.

Kabakulak, KKK (Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak) aşısıyla önlenilebilir bir hastalıktır. En sık 2-12 yaş arasındaki aşılanmamış çocuklarda görülür fakat her yaşta ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Kabakulak en çok yanakta ve yüzün kenarlarında alt kısmlarda oluşan şişliklerle bilinir. Bu durum tükürük bezlerinin şişmesinin bir sonucudur. En sık görülen belirtileri kulakların altında tek ya da iki taraflı şişmiş ve ağrılı tükürük bezleri, ateş, halsizlik, kas ağrıları, yorgunluk ve  iştahsızlıktır. Virüsle karşılaştıktan sonra hastalık belirtilerinin ortaya çıkması 12-24 gün arası sürer. Bazı kişiler kabakulağı çok hafif ve hiçbir belirti vermeden geçirebilir. Çoğunlukla birkaç hafta içinde tamamen iyileşir.

Komplikasyonları

Kabakulak genellikle kişinin sağlığına ciddi zararlar vermeden iyileşir. Ciddi komplikasyonları nadirdir. Kabakulak, özellikle erişkinlerde tükürük bezleri dışındaki organları da etkileyebilir.

Ergenlik döneminden sonra kabakulak geçiren erkeklerin %30 unda testis iltihabı görülebilir ve bu durum nadir olarak kısırlığa yol açar. Kadınlarda ise yumurtalık iltihabı olabilir, ve bu durumun doğurganlık üzerinde bir etkisi yoktur.

Kabakulak ayrıca menenjite (beyin zarı iltihabı) ve  ensefalite (beyin iltihabı) yol açabilir. Bu durum genellikle tamamen iyileşse de bazı vakalarda sağırlık, yüz felci gibi kalıcı sinir ya da beyin hasarı görülebilmektedir. Kabakulak pankreas iltihabına (pankreatit) da yol açabilir.

Sebep ve Risk Faktörleri

Kabakulak hastalığına sebep olan etken bir virüstür. Çocuklar kabakulak hastalığına, hasta bir kişinin öksürüğündeki damlacıklar yoluyla ya da hasta kişinin tükürüğünün bulaştığı nesnelerle temas ederek yakalanırlar. En sık kış sonu ve ilk bahar dönemlerinde ortaya çıkar. Aşı olmamak bu hastalık için önemli bir risk faktörüdür. Fakat az da olsa, aşı olmuş kişilerde bile bağışıklığın ortaya çıkmaması sonucu kabakulak hastalığı görülebilir. Kabakulak virüsünün yaygın olduğu ülkelere seyahat etmek ve bağışıklık yetmezliği de bu hastalık için bir risk oluşturur.

Tanı

Doktorlar kabakulak tanısını tipik semptomların varlığı ile koyarlar. Laboratuvar testleriyle kandaki kabakulak virüsü ve antikorları tespit edilebilir.

Tedavi

Kabakulak için günümüzde bir tedavi yoktur, fakat hastalık bir iki hafta içinde kendiliğinden geçer. Tedavi hastalığın belirtilerini rahatlatmaya yöneliktir. Bu tedaviler arasında yatak istirahati, bol sıvı tüketmek, ağrı kesiciler (16 yaşından küçük çocuklarda aspirin hariç), ve şişlik olan alanlara ağrıyı geçirmek için ılık kompres yapmak bulunur.

Korunma

Kabakulak KKK (Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak) aşısı ile önlenebilen bir hastalıktır. Çocuklar aşıyı iki doz halinde olurlar. İlk doz 12-15 ay arasında, ikinci doz ise 4-6 yaş yapılmalıdır. 1957 yılından sonra doğan ve kabakulağa bağışıklığı olmayan erişkinler de en az bir doz KKK aşısı olmalıdır. 

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Merak ettiklerini yorum olarak gönder!

Yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı giriniz: