Koku Alamama

0
89

TANIM

Anosmi, koku duyusunun kaybolması durumuna verilen tıbbi bir terimdir. Genellikle burun durumu ve beyin hasarı bu duruma yol açar. Ancak bazı insanlar koku duyusu olmadan doğarlar. Bu duruma konjenital anosmi denir. Koku duyusunun kaybı depresif ve izole edici olabilir.  Bunun anlamı güzel kokan bir çiçeğin, parfümün veya sevilen bir şeyin kokusu gibi bir çoğumuzun denemek isteyeceği koku alma duyusunun kaybı demektir. Aynı zamanda koku duyusu yiyeceklerin tadının algılanması üzerinde önemli bir rol oynar. Anosmili insanların bir çoğu yiyeceklere olan ilgisini kaybeder. Çünkü yiyeceklerin tadının %80 i kokudan gelmektedir.

BULGU VE BELİRTİLER

Anosminin bir dizi zararlı etkileri vardır. Ani başlangıçlı anosmili hastalarda yiyeceklere karşı iştah azalması olabilir. Gerçi konjenital anosmili hastalar bu durumdan nadiren yakınırlar. Hiçbir raporda ağırlık kaybı gösterilmemiştir. Koku kaybı zararlı olabilir. Çünkü  gaz kaçağının saptanmasını engelleyebilir. Anosmiye önemsizmiş gibi genel bakış duymayan, görmeyen insanlar gibi aynı tür medikal yardımın almasını zorlaştırmaktadır. Duygusal koku hafızasının kaybedilmiş olması depresyona neden olmaktadır. Koku duyusunun kaybı cinsel istek duyusunda azalmaya neden olabilir. Gerçi bu durum konjenital anosmi hastalarına uygulanmaz. Konjenital  anosmili insanlardan bazıları çocuklar gibi koku alıyormuş gibi davranıyor. Çünkü bu insanlar koku almanın olgun insan/yetişkin insanlar tarafından yapılabildigini düşünüyorlar ya da koku alma kavramını tam anlayamamışlardır. Ama diğer insanlardan da farklı görünmek istememişlerdir. Çocuklar büyüdüğünde, genellikle koku duyusuna sahip olmadıklarını fark etmişlerdir. Anosmi hakkında yapılan çalışmalar göstermiştir ki eğer 2 burun deliği test edildiğinde anosmi ortaya çıkmamış. Ancak tek burun deliği test edildiğinde İki burun deliğine karşın genellikle tek burun deliğinin etkilendiği ortaya çıkmış. Bu durum da tek taraflı anosminin anosmili hastalar arasında nadir olmadığını göstermiştir.

ETYOLOJİ

Soğuk algınlığı sıklıkla kısmi veya  geçici koku kaybı nedenidir. Kronik sinüs enfeksiyonu da koku kaybı nedeni olabilir. Diğer burun yolundaki polip gibi tıkanıklar kısmi koku kaybına neden olabilir. Normal yaşlanma genellikle ilerleyici, tam ve kalıcı koku kaybı nedenidir. Burun içindeki mukozal membran hattının irritasyonu veya hasarı anosmi nedeni olabilir. Bu nedenler:

-Akut sinüzit (sinüs enfeksiyonu)

– Saman nezlesi (alerjik rinit)

-Nezle

-Grip

-Alerjik olmayan rinit (alerji ile ilgili olmayan hapşırma ve kronik tıkanıklık)

-Bu koşullar genellikle koku kaybının en sık nedenleridir.

Burun yolundaki hava akışını engelleyebilcek tıkanıklarda anosmi nedeni olabilir.Bu nedenler:

-Burnunuzun içindeki Kemik deformitesi

-Nazal polipler

-Tümörler

-Beyin veya sinirlerin hasarı

Koku alma olfaktör sistemin Burun mukozasında bulunan  koku alma reseptörlerini beyine koku alma bilgisini iletmesiyle oluşur. Eğer olfaktör sistemdeki her hangi bir hasar veya yıkım kişinin koku kaybı yaşamasına sebep olabilir. Bu olaylar şunlardır:

-Yaşlanma

-Alzheimer hastalığı

-Beyin anevrizması

-Beyin ameliyatı

-Diyabetik hipoglisemi

-Huntington hastalığı

-Kallmann sendromu (testislerin sperm üretmedeki yetersizliği)

-Klinefelter sendromu

-Korsakoff psikozu (Tiamin eksikliğinden kaynaklanan bir beyin bozukluğu)

-Yetersiz beslenme

-İlaçlar (örneğin, bazı tansiyon ilaçları)

-Çoklu skleroz

-Çoklu sistem atrofisi (MSA) (sinir sisteminin ilerleyici bir hastalığıdır.)

-Paget hastalığı (kemikleri etkileyen bir hastalık)

-Parkinson hastalığı

-Pick hastalığı (demansın bir formu)

-Radyasyon tedavisi

-Rinoplasti

-Şizofreni

-Sjögren sendromu(Genelde ağız ve gözlerde kuruluğa neden olan iltihabi hastalık)

-Travmatik beyin hasarı

-Çinko eksikliği

TANI

Eğer birkaç haftadan uzun sürüp ve bu durum soğuk algınlığı veya alerjiye dayanmıyorsa anosminin varlığından söz edilir ve bunu doktora söyleyin. Doktorunuz özel bir aletle burun içine bakarak koku almaya engel olacak polip veya enfeksiyonun varlığını değerlendirir. Burun ve sinüs problemlerinde uzmanlaşmış kulak burun boğaz doktorunuz anosmi sebebini bulmak için daha fazla teste ihtiyaç duyabilir. CT görüntüleme o alanı daha iyi görmek için gerekli olabilir.

TEDAVİ

Öncelikle tedaviye başlamadan önce kesinlikle doktorunuza danışın. Eğer anosmi sebebi sinüs enfeksiyonu ise antibiyotik sinüs enfeksiyonunu ortadan kaldırabilir. Koku duyusunu geri getirmek için birkaç ay antibiyotik tedavisi gerekebilir. Polip gibi anatomik bozukluklar varsa ortadan kaldırılabilir. Bazı olgularda çinko ve lütein gibi tamamlayıcı maddeler denenebilir. Kortizona dayanan burun spreyleri kullanılabilir. Steroid uygulayarak bazı anosmi vakaları tedavi edilmiştir. Oral prednison kullanılabilir. Sigara içiyorsanız sigarayı bırakmak faydalı olacaktır.

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Merak ettiklerini yorum olarak gönder!

Yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı giriniz: