Menopoz

0
107

Tanım: Overlerin (yumurtalıkların) yaşlanması sebebiyle kadın doğurganlığının bitişi olarak adlandırılır. Yumurtalıklarda bulunan foliküller atrezite uğrar yani gerilerler. Ayrıca fonksiyon kayıpları sonucu östrojen salınımının azalması olur. Menopoz tanısı konması için kişinin son adetinin üzerinden bir yıl geçmesi gerekir. Spontan menopoz, hiç bir medikal müdahele olmadan adetin sona ermesidir. İndüklenmiş menopoz ise her iki yumurtalığın cerrahi müdahele ile alınmasıdır. Burada menopoz öncesi geçiş dönemi yoktur. Prematür menopoz ise indüklenmiş ya da doğal olarak 40 yas veya öncesinde oluşan menopozdur. Dünya ortalaması 50-51 yaştır, ülkemizde bu rakam 46-48 yaştır. Menopoz yaşını etkileyen faktörler kişinin genetiği, ırkı, beslenmesi, doğum sayısı, sigara kullanımı, sosyoekonomik düzeyi, radyoterapi veya kemoterapiye maruziyeti, cerrahi tedavi görüp görmediğinden etkilenir. Menopozda en önemli görülen hormonal değişiklik Folikül Stimülan Hormonun artması, Östradiol ve İnhibinin azalmasıdır.

Nedenler: Fizyolojik bir süreç olarak kadınlar 40 yaş sonrasında yumurtalık rezervlerinin bitmesinden ötürü menopoza girerler.

Semptomlar: Menopoz öncesi kadınlar düzensiz adet döngüleri yaşayabilirler ayrıca yine düzensiz vajinal kanamaları olur. Menopoz sonrası östrojen seviyelerinin azalmasıyla beraber sıcak basmaları, terlemeler, çarpıntı, baş ağrısı görülebilir. Ayrıca vajinal kuruluk, acılı cinsel ilişkili (disparoni), vajinal irritasyon ve kaşıntı olabilir. Üriner sistemde değişiklikler görülebilir. Pollaküri gibi sık sık idrara çıkma durumu oluşur, İdrar kesesinin iltihabı sonucu sistit olabilir. İdrar tutmada zorluklar, incontinans yaşanabilir. Ayrıca  bazı kadınlar sivilcelerinin arttığını, cilt yapılarının değiştiğini ve kilo aldıklarını gözlemlemişlerdir. Psikolojik semptomlar olarak ruh durum değişikliği, stres, çabuk yorulma, unutkanlık, anksiyete, uykusuzluk ve hafıza kaybı gözlemlenebilir.

Sıcak basmaları ve gece terlemeleri uyku kalitesini de etkiler. Bu semptomların hepsi tüm kadınlarda görülmemektedir, fakat kadında meydana gelen hormonal değişikliklerle ilişkilendirilir ve kişilerin fizyolojik yapıları farklı olduğu için semptomların ortaya çıkma şekilleri ve sıraları değişebilir. Ayrıca kardiyovasküler semptomlar olarak ateroskleroza yatkınlık, hipertansiyon, miyokardiyal iskemi görülebilir. Kas iskelet sisteminde eklem ağrıları, postür değişikliği, osteopeni, osteoporoz görüldüğü bildirilmiştir.

Tanı: Hastanın anlattığı hikayeden tanı konulabilmesine rağmen laboratuvar testleri destekleyici olabilir. FSH yükselmesi, Östrojen hormon değerlerinin düşüklüğü tanı koydurur. Herhangi bir hormonal terapi, oral kontraseptifler gibi FSH ve östrojen testlerini geçersizleştirir, yanıltır. Bazı medikal durumlarda menstürasyon eksikliği görülebileceği için hekimlerin ayrıca tiroid fonksiyonlarını, prolaktin düzeylerini ölçmesi ve fizik muayene yapması gerekir.

Tedavinin hedefi vazomotor semptomlarda (sıcak basması, terleme, çarpıntı, baş ağrısı vb.) rahatlama sağlamaktır. Vulvar ve vajinal atrofiye bağlı semptomların giderilmesi, istenmeyen gebelik riskinin azaltılması, kemik yoğunluklarının korunması ve yaşam kalitesini arttırması önemlidir.

Kombine östrojen ve progesteron veya östrojen hapları alınabilir. Genitoüriner atrofiyi önlemek için en etkin tedavi topikal ve sistemik olandır.

Selektir östrojen reseptör modülatörleri(SERM), selektif serotonin reuptake inhibitörleri kullanılabilir.

Fitoöstrojenler de birer opsiyondur.

Hormon replasman tedavisinin komplikasyonları tromboemboli, meme ca, akut pankreatit olabileceği için kişinin sistemik hastalık durumuna göre tedavi kararı verilmelidir.

Menopozda osteoporozun önlenmesi önemlidir, bunun için kadınların rutin egzersiz yapması, kalsiyum kullanması, güneş ışığından faydalanması gerekirse bifosfonat, SERM kullanması önerilir.

Menopozlu bireyin takibinde;

Jinekolojik muayene,

Yılda bir pap smear testi ( human papilloma virus takibi için)

Endometriyal biyopsi: postmenapozal vajinal kanama varsa

Laboratuvar incelemelri

Meme kanseri kontrolü için yılda 1 mammografi yapılması

2 yılda bir kemik yoğunluğunun ölçümü için DEXA: kemik mineral dansitesi ölçümü için en iyi yöntem uygulanabilir.

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Merak ettiklerini yorum olarak gönder!

Yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı giriniz: