Özgül Fobi

0
17

TANIM

Özgül fobiler, mantıklı bir sebebe dayanmayan, özel bir duruma veya bir nesneye yönlendirilmiş ve bu durum veya nesneden zarar görme ihtimaliyle orantısız ölçüde hissedilen kalıcı korkulardır. Bu korku, fobi öğesiyle aktif bir karşılaşmadan uzak durmayla sonuçlanır ve ciddi durumlarda, öğeyle karşılaşmadan yalnızca fotoğrafını görmek veya hakkında konuşmak bile korkuyu tetiklemek için yeterli olabilir. Eğer kişi örneğin araknofobik yani örümcek fobisi taşıyorsa, ciddi durumlarda örümceğin sözünün dahi geçmesi kişi için büyük bir korku ve rahatsızlık kaynağı olabilir.

TİPLENDİRME

Akıl hastalıklarının Tanısal ve İstatistiksel Kılavuzu’na göre fobiler şu genel kategorilere göre sınıflandırılır:

-Hayvan tipi: Köpek, kedi, sıçan ve/veya fare, domuz, inek, kuşlar, örümcekler veya yılanlar

-Doğal ortam tipi: Yükseklik, şimşek ve gök gürültüsü veya yaşlanma

-Durumsal tip: Kapalı alan veya karanlık

-Kan/enjeksiyon/yaralanma tipi: Medikal prosedürlerle ilgili fobiler, iğneler, kan, yaralanma fobisi

-Diğer: Hastalığa yakalanma, yüksek ses veya kostümler, karakterler gibi.

BULGU VE BELİRTİLER

Özgül bir fobinin belirtileri sıklıkla rahatsızlık ve korku dolu anksiyete hisleriyle beraber giden şu durumlar olabilir:

-Ani tehlike altında olma veya ölüm yaklaşıyor hissi

-Kaçma ihtiyacı

-Kalp atımlarının hızlanması

-Terleme

-Titreme

-Soluğun kesilmesi veya boğulma hissi

-Tıkanma hissi

-Göğüste ağrı veya rahatsızlık

-Bulantı veya karında rahatsızlık hissi

-Bulantı, kusma, baş dönmesi

-Gerçekliği yitirmişlik hissi

-Kontrolü kaybetme ve delirme korkusu

-Ölüm korkusu

-Karıncalanma hissi

-Ürperme veya sıcak basması

TANI

Özgül fobisi olan kişiler, bu bozukluğa sahip olduklarının daima bilincindedirler ve bir uzmanla konuşurken bu konuda inkar veya savunma mekanizmalarına girmezler. Bu durum karşılıklı görüşmeyle özgül fobi tanısının konulmasını oldukça kolaylaştırır. Böyle olmasına rağmen, pek çok fobi sahibi bu durumu tedavi edilecek bir bozukluk olarak görmez.

ETYOLOJİ

Özgül fobilerin gelişmesinin çok sayıda faktöre bağlı olduğu düşünülmektedir. Öğrenmenin ve koşullanmanın davranışsal, bilişsel ve sosyal teorileri, Freud’un psikoanalitik teorisi gibi psikodinamik modeller, fizyolojik beyin çalışmaları, aile özgeçmişi ve genetik yatkınlık, sosyokültürel temalardaki varyasyonlar ve travma teorileri özgül fobi bozukluklarını en azından belli yönleriyle açıklamaya çalışan faktör ve teorilerdir.

Buna göre özgül fobiler; Öğrenme ve şartlanmaya dayalı sebepler, travmatik sebepler, psikodinamik sebepler, fizyolojik sebepler, genetik ve aile sebepleri, sosyokültürel sebepler ve kişisel farklılıklardan kaynaklanan sebepler olmak üzere multifaktöryel gelişimli kompleks tablolardır.

TEDAVİ

Özgül fobinin tedavisindeki amaç hayat kalitesini yükseltmektir. Tedavinin başarısı ise fobinin ne kadar ciddi olduğuna bağlıdır.

Sistemik duyarsızlaştırma fobilerin tedavisinde kullanılan bir tekniktir. Bununla kişinin rahat bir pozisyonda en az korkutucudan en korkutucuya fobisinin parçaları hakkında düşünmesi istenir. Gerçek hayatta da dereceli olarak fobisine maruz bırakmak da kişinin korkularını yenmesinde yardımcı olmaktadır.

İlaç tedavisi olarak anksiyete gidericiler ve antidepresanlar belirtilerin giderilmesinde yardımcı olabilir.

Davranış terapisi genellikle ilaç tedavisi ile birlikte kullanılır ve şunları içerir:

-Bilişsel davranışsal terapi

-Maruz bırakma

-Olumlu zihinsel imaj oluşturma

-Rahatlama teknikleri

Davranış terapisinin uzun vadeli faydaları olduğu gösterilmiştir. Bunların haricinde diğer tedavi unsurları:

-Düzenli egzersizler

-Yeterli uyku

-Kafein ve keyfi alınan soğuk algınlığı ilaçları tarzı ilaçların kısıtlanması

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Merak ettiklerini yorum olarak gönder!

Yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı giriniz: