Paranoya

0
72

Paranoya, sebepsiz yere diğer insanlar hakkında şüpheci algılara sahip olma, diğer insanlar tarafından kendine zarar verileceği düşüncesine verilen isimdir. Paranoyak kişiler kendilerini olayların merkezine koyarlar ve kendilerine yönelik art niyet ararlar. Çevrelerindeki insanlara güvenmezler ve sürekli şüpheci bir tutum sergilerler. Paranoyanın hafif derecelerine toplumda sık rastlanılır. Ancak belirgin korku ve anksiyete yaratacak kadar ciddi derecede paranoya, toplumsal ve gündelik yaşamda sorunlara yol açabilir. Birçok psikiyatrik bozuklukta paranoya görülebilir. Bunlar arasında; şizofreni, Alzheimer hastalığı ve multiple skleroz gibi hastalıklar bulunmaktadır. Paranoya ayrıca bir takım fobiler ile birliktelik gösterebilir.

Bulgu ve Belirtiler

Paranoya ve paranoid bozukluklarda yoğun güvensizlik ve şüpheci ruh hali gözlemlenir. Bu durum; öfke, nefret, ihanet gibi duygu ve düşünceleri de tetikleyebilir. Bu bozukluğa sahip kişiler, etrafındaki insanlar tarafından can sıkıcı bulunabilirler çünkü uzlaşımcı değillerdir ve inaçtı, katı davranışlar sergilerler. Bu kişiler çabuk alınırlar, kolay affetmezler, eleştiriye açık değillerdir, yaptıkları işleri gizli yapmayı tercih ederler. Rahatlayamazlar, kavgacıdırlar, kendilerinin her zaman haklı olduklarını düşünürler ve mükemmeliyetçidirler. Bazı kişiler paranoid düşüncelerini gerçek olarak algılarlar ve planlarını buna göre yaparlar. Bu düşünceler ile bir hayal dünyasına girerler. Kendilerine bir komplo kurulduğunu, kendilerine zarar verileceğini düşünürler. Bütün bu sebepler yüzünden şiddet içeren davranışlar sergileyebilirler. Paranoyak kişilerin diğer insanlara karşı düşmanca düşünceler içerisinde olmalarının ve diğer insanların duygu ve düşüncelerini doğru algılayamamalarının, şiddet içerikli davranışlarla ilişkili olduğu düşünülmektedir.

Sebepler

Paranoyanın sebebi, çeşitli ruhsal ve duygusal fonksiyonların bozulmasından kaynaklanır. Bu bozulmaların sebebi henüz tam olarak anlaşılamamıştır. Paranoyanın bazı semptomları; baskılanmış, reddedilmiş veya ötelenmiş duygulardan kaynaklanır. Kişinin yaşadığı olaylar paranoyaya sebep olabilir. Stresli, savunmasız kalınan durumlarda kişiler paranoyaya daha meyilli hale gelirler. Yalnız kişiler kendilerine daha az güvenirler ve paranoyaya meyilli olabilirler. Yaşanan kötü olaylar da paranoyaya sebep olabilir (örneğin işten atılmak, ayrılık). Bu tarz olaylar kişilerin içlerine kapanmalarına ve güvensiz hissetmelerine sebep olabilir. Çevresel şartlar da paranoyayı tetikleyebilir. Araştırmalara göre şehir hayatı paranoyaya zemin hazırlamaktadır. Ayrıca kişiler, bulundukları toplumda, iş yerinde, okulda izole ve yalnız kalıyorlarsa, bu da paranoyaya yol açabilmektedir. Bunun yanı sıra, uyku bozukluğu da paranoyaya sebep olabilmektedir. Uykusuzluk paranoid düşüncelere ve bu düşünceler de uykusuzluğa sebep olmakta, dolayısıyla bu bir kısır döngü haline gelmektedir. Uyuşturucu maddeler ve alkol, sporcular tarafından kullanılan steroidler de paranoya yapabilmektedir. Paranoyanın mekanizmaları arasında; anormal muhakeme, anormal algısal yaşantılar ve ilişkilendirme gibi kavramlar yer almaktadır. Kişiler etrafında olan biten olayları yanlış şekilde idrak ederler ve yanlış yerlere yorarlar. Olayları genelde kendi aleyhlerine olacak şekilde yorumlarlar.

Tedavi

Paranoyanın tedavisi genelde davranışsal terapi ile mümkündür. Bu şekilde kişilerin eleştiriye daha açık olmaları sağlanmaya çalışılır. Sosyal becerileri artırılmaya çalışılır. Bu kişilerle çalışmak zordur çünkü duygusal olarak savunmadadırlar, şiddet içeren davranışlara meyillidirler ve uzlaşma konusunda isteksizdirler. Terapinin amacı, şüphe ve izolasyon döngüsünü kırarak rahatlama ve anksiyete kontrolünü sağlamaktır. Tedavi, bu şekilde kişinin bir takım davranışlarını değiştirmeyi hedefler.

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Merak ettiklerini yorum olarak gönder!

Yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı giriniz: