Psikotik Bozukluklar

0
16

Tanım

Psikotik bozukluklar (örneğin şizofreni), zihni etkileyen ciddi bir hastalık grubudur. Bu hastalıklar kişinin doğru bir şekilde düşünmesini engeller. Kişinin muhakeme yetisi bozulur. Bu kişilerde; gerçeği anlamada, duygusal cevaplarda ve doğru davranışlar sergilemede bozukluklar oluşur. Psikotik bozukluklar ciddi bir seviyede ise, kişilerin gerçekle ilişiği kesilebilir, günlük hayatın gereklerini yerine getiremeyebilirler. Ancak çok ciddi psikotik bozukluklar bile tedavi edilebilir.

Çeşitli psikotik bozukluk türleri vardır. Bunlardan kısaca bahsetmek gerekirse:

Şizofreni: Bu hastalığa sahip kişilerde gözlenen en belirgin semptom, davranış değişikliğidir. Bunun haricinde; hezeyanlar ve halüsinasyonlar da bulunabilir. Tanının kesinleşmesi için saptanan bulgu ve belirtilerin altı aydan uzun sürmüş olması ve işte, okulda veya sosyal fonksiyonlarda bozulma ile birlikte olması gerekmektedir.

Şizoaktif bozukluk: Bu hastalığa sahip kişilerde hem şizofreniye hem de duygudurum bozukluğuna (örneğin depresyon veya bipolar bozukluk) ait bulgu ve belirtiler vardır.

Şizofreniform bozukluk: Bu hastalıkta, kişide şizofreni semptomları görülür. Ancak semptomların süresi bir ila altı ay arasındadır.

Kısa psikotik bozukluk: Bu hastalıkta ani, kısa psikotik davranış periyotları görülür. Bu davranışlar genelde çok stresli bir olayın akabinde gerçekleşir (örneğin bir aile bireyinin vefat etmesi). İyileşme genelde hızlıdır (genelde bir aydan kısa bir sürede).

Hezeyanlı bozukluk: Bu hastalığa sahip kişilerde hezeyanlar (doğru olmayan sabit bir inanç) vardır. Hezeyanlar, gerçek hayatta yaşanabilecek bazı durumları içerebilir (örneğin takip edilmek, komplo, hastalığa yakalanmak). Bu hezeyanlar en az bir ay devam eder.

Paylaşılmış psikotik bozukluk (aynı zamanda folie à deux da denir): Bu hastalıkta hezeyanlı psikotik bozukluğu olan bir kişinin yakın ilişki içinde olduğu kişide de hezeyanlar gelişir.

Madde kullanımına bağlı psikotik bozukluk: Bu durum, madde bağımlısı kişilerin, bu maddeyi kullanmayı bıraktıklarında ortaya çıkar. Maddelere örnek olarak halusinojenler, kokain verilebilir. Bu tip maddeler halüsinasyonlara, hezeyanlara veya konuşma bozukluğuna neden olabilirler.

Belirli bir sağlık durumuna bağlı psikotik bozukluk: Kafaya travmalarda, beyin tümörlerinde veya beyin fonksiyonlarına zarar veren farklı hastalıklarda ortaya çıkan psikotik bozukluğa denir. Halusinasyonlar, hezeyanlar ile seyredebilir.

Parafreni: Bu hastalık şizofreni ile benzer bulgu ve belirtiler ile başlar. Hayatın geç evrelerinde ortaya çıkar. Bu yüzden genelde yaşlı nüfusta görülür. Günümüzde parafreni, ruh hastalıklarının sınıflandırma sisteminde resmi bir tanı olarak kabul görmemiştir. Genelde psikozun atipik bir formu olarak tarif edilir.

Bulgu ve Belirtiler

Psikotik bozuklukların bulgu ve belirtileri kişiden kişiye ve zamanla değişebilir. Ana semptomlar halüsinasyonlar ve hezeyanlardır.

Halüsinasyonlar, sıra dışı duyumsal deneyimler veya gerçekte olmayan bir takım şeylerin algılanması olarak tarif edilebilir (örneğin olmayan şeyleri görmek, duymak, kokusunu almak, ağızda tuhaf bir tat oluşması, ciltte hiçbir şey temas etmemesine rağmen bir şeyin değdiğini hissetmek).

Hezeyanlar; mantıklı veya doğru açıklamanın yapılmasına rağmen gitmeyen, sürekli ve düzenli olan, uydurma düşüncelerdir (örneğin önündeki yemeğin zararsız olduğu kesin olduğu halde zehirli olduğunu düşünen bir kişide hezeyan varlığından söz edilebilir).

Psikotik hastalıkların diğer bulgu ve belirtileri şöyle sıralanabilir: Düzensiz, tutarsız konuşma, kafa karışıklığı, garip ve tehlikeli davranışlar, yavaş ve garip sıra dışı, kişisel hijyene dikkat etmeme, günlük aktiviteleri yapmakta isteksizlik, okulda veya işte sorunlar, insan ilişkilerinde sorunlar, soğuk ve kopuk tavır, duygularını ifade edememe, duygudurumda uç değişiklikler (örneğin depresyon ve mani).

Sebepler

Psikotik bozuklukların kesin sebebi bilinmemektedir. Ancak araştırmacılar tarafından birçok etkenin rol oynadığına inanılmaktadır. Bazı psikotik bozukluklar ailesel geçiş gösterir. Bu da hastalığın kalıtsal bir yönünün olduğunu gösterir. Çevresel faktörler de psikotik bozukluk gelişimini etkileyebilir. Stres, uyuşturucu madde kullanımı, yaşamda önemli değişiklikler gibi nedenlerle tetiklenebilir. Ayrıca, şizofreni gibi psikotik bozukluklarda beynin düşünmeyi, algılamayı ve anlamlandırma fonksiyonlarında anormallikler görülebilmektedir. Algılama ve düşünme fonksiyonlarındaki bozuklukların beyindeki glutamat reseptörlerinin doğru çalışmamasıyla ilişkili olduğu düşünülmektedir.

Tedavi

Çoğu psikotik bozukluk, ilaç ve psikoterapinin birlikte uygulanması ile tedavi edilir. Psikotik bozuklukları tedavide kullanılan ilaçlara anti-psikotikler denir. Bu ilaçlar hastalığı iyileştirmez ancak psikotik bozuklukların semptomları (hezeyanlar, halüsinasyonlar, düşünme problemleri) ile baş etmede çok etkindirler. Tedavide çeşitli psikoterapi seçenekleri uygulanabilir. Bunlar arasında kişisel terapi, grup terapisi, aile terapisi gibi yöntemler psikotik bozukluğa sahip kişiyi desteklemeye yardımcı olacaktır. Psikotik bozukluk hastası kişiler genelde ayaktan tedavi edilirler. Ancak ağır semptomları olan kişiler (örneğin kendine veya başkalarına zarar verme tehlikesi, kendilerine bakamayacak kadar hasta olanlar) için hastaneye yatış ve durumlarının stabilizasyonu gerekebilir.

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Merak ettiklerini yorum olarak gönder!

Yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı giriniz: