Psikoz

0
173

GİRİŞ:

Psikotik hastalıklar düşüncede ve algıda anormalliklere sebep olan çok ciddi mental hastalıklardır. Bu hastalıklara sahip kişiler gerçek dünya ile olan bağlarını yitirebilirler ve gerçeğin değerlendirilmesinde problem yaşarlar. Doğru ve berrak düşünmek, doğru karar vermek, duygusal tepkiler vermek, efektif iletişim kurmak, doğru şekilde davranabilmek artık mümkün olmayan becerilerdir. 

Psikotik hastalıklar dünya popülasyonun %1’ini etkilemektedir. Kadın ve erkek arasında eşit dağılım gösterir. Bazı araştırmalara göre ise erkeklerde hem daha sık hem de daha genç yaşta görülmektedir. Bu hastalıklar kişilerin ergenlik döneminin sonlarında, 20’li yaşlarında veya 30’lu yaşlarında daha çok ortaya çıkmaktadır.

Şizofreni en çok bilinen ve psikozlar içindeki en önemli bir hastalıktır; çok sık rastlanır. Şizofrenide gerçek ile gerçek olmayan arasında ayrım yapılamaz. Bu kişiler için dünya karmakarışık düşünceler, sesler ve görüntülerden oluşur. Psikotik episod dönemlerinde kişiden ani kişilik ve davranış değişiklikleri olur. Toplum içinde, işte, okulda ve ilişkilerde ciddi problemler yaşanır. Bipolar hastalıklı kişilerde hastalık ciddi ilerleme gösterdiyse psikotik semptomlar görülebilir. Kısa reaktif psikoz, paranoid bozukluk gibi daha birçok psikotik hastalık vardır. Ayrıca alkol, uyuşturucu, beyin enfeksiyonları, beyin tümörleri ve inme de psikoza sebep olabilir. Çok nadir olmakla beraber yeni doğum yapmış kadınlarda postpartum psikoz görülebilir. Psikozun sebebine göre tedavi belirlenir. Birtakım ilaçlar ve konuşarak tedavi yöntemleri denenebilir. Eğer kişinin kendisine veya çevresine zararlı olabileceği düşünülürse hastane yatışı bile söz konusu olabilir.

SEMPTOMLAR:

Psikozlardaki semptomlar kişiden kişiye değişebileceği gibi zaman içinde de farklılaşabilir ama iki ana semptom vardır: halüsinasyonlar ve delüzyonlardır (gerçeğe uymayan düşünceler). Olmadığı halde birinin sizin arkanızdan size pusu kurduğunu düşünmek, televizyondan size gizli mesajlar verildiğini düşünmek delüzyonlardır. Tersi kanıtlanmış olmasına rağmen bir yemeğin kendisini zehirlediğine inanan kişi delüzyon yaşıyordur. Gerçekte olmayan bir şeyi görmek, duymak, koklamak veya hissetmek ise halüsinasyondur; yanlış bir algıdır. Bunlar yanında psikotik hastalıklarda aşağıdaki semptomlar da görülebilir:

  • Karmaşık ve anlamsız konuşma
  • Düşüncelerde karışıklık
  • Garip, tehlikeli olabilecek davranışlar
  • Yavaşlamış veya anormal hareketler
  • Kişisel hijyene önem vermeme
  • İştah kaybı
  • Aktivitelere ilgisizlik
  • Okulda, işte ve ilişkilerde problemler
  • Duyguların ifade edilemediği soğuk, ilgisiz davranış biçimleri
  • Duygu durum değişiklikleri veya depresyon, mani gibi durumlar

SEBEPLER:

Psikozların ortaya çıkma nedeni tam olarak bilinmemektedir fakat birçok faktörün rolü olduğu düşünülüyor. Psikotik hastalıkların aile üyeleri arasında daha sık görülmesi genetiğin etkili olabileceğini düşündürüyor. Stres, uyuşturucu, büyük yaşam tarzı değişiklikleri ve daha başka çevresel faktörler de katkı sağlayabilir. Anksiyete bozuklukları, depresyon, bipolar hastalık, sosyal davranış bozuklukları gibi hikayelere sahip kişilerde psikotik hastalık gelişme riski daha yüksektir.

TANI VE TEDAVİ:

Kişiden kişiye ve hastalığın tipine göre değişkenlik gösterebilse de genel olarak psikotik hastalıklar tedavi edilebilirdir ve uygun tedavi ve takiple kişiler iyileşirler. 

Psikotik hastalıkların semptomları sonucu sağlık kuruluşuna başvurulduğu takdirde doktor hem hastadan hem de yakınlarından (aile ve arkadaşlar) hikaye alır ve daha sonra fizik muayene uygular. Fiziksel bir rahatsızlık, beyin tümörü, ilaç intoksikasyonları (kokain v.b.) gibi durumları da düşünerek birtakım kan testleri veya MR gibi yöntemlerle beynin görüntülenmesini isteyebilir. Semptomlar için fiziksel bir sebep bulunamadığı durumda kişi bir psikiyatriste veya psikoloğa yönlendirilebilir. 

Çoğu psikotik hastalık antipsikotik ilaçlar ve psikoterapi kombinasyonu ile tedavi edilir. Antipsikotik ilaçlar hastalığın delüzyon, halüsinasyon gibi semptomlarını kontrol altına almada etkilidir. İlaçlar günlük haplar şeklinde kullanılabildiği gibi gerekli görüldüğünde ayda birkaç kez yapılan enjeksiyonlar şeklinde de olabilir.

Tedavi süreci kişiden kişiye farklılık gösterir. Süreç haftalar, hatta aylar alabilir. Çok ciddi hastalık durumlarında hayat boyu tedavi gerekebilir. Bu durumda ilaçların yan etkilerini kontrol altına tutabilmek için daha düşük dozlarda kullanılır.

KORUNMA:

Psikotik hastalıklardan korunmanın bilinen bir yolu yoktur. Erken teşhis ve gerekli tedaviyle bazı semptomların gelişmesi engellenebilir. Semptomlar ortaya çıkar çıkmaz yardım alındığında kişinin hayatı, aile ve arkadaşlık ilişkileri en az düzeyde etkilenir. Alkol ve uyuşturucudan uzak durularak bu maddelerin etkileriyle oluşacak psikotik hastalıklardan korunulmuş olur. 

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Merak ettiklerini yorum olarak gönder!

Yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı giriniz: