Tik Bozuklukları

0
72

Tanım: Ani, hızlı, tekrarlı, ritmik olmayan hareketler veya seslere tik denilmektedir. Kişide sadece hareketler veya seslerle olabileceği gibi, tik bozukluklarında her ikisi birlikte görülebilmektedir. Kişide tikler, tekrarlı göz kırpma ve burun kırıştırma gibi basit hareketlerden, uzaktaki bir cisme tekrarlı olarak vurma ya da önce bir ayakla sonra diğeriyle cisme dokunma gibi karmaşık hareketlere kadar çok farklı şekillerde kendini gösterebilmektedir.

Tik Bozukları: Tikler genel olarak kişini yaşam kalitesini etkilemeyen ufak hareketler ya da sesler olsa da karmaşık hareket düzenine sahip tikler kişinin okul, iş ya da sosyal ortamında rahatsızlık verici durumlar yaratabilmektedir. Tiklerin başladığı yaş, süresi, şiddeti ve hareket, ses ya da her ikisinin birlikte olup olmadığı tik bozukluklarında ayırt edici olmaktadır. DSM-5 kriterlerine göre tanımlanmış üç farklı tik bozukluğu vardır.

1. Geçici Tik Bozukluğu: Bu tanının konulabilmesi için kişinin;

-Bir ya da daha fazla hareket ve/veya ses tikinin olması

-1 yıldan fazla ve 1 aydan az olmamak kaydıyla tikinin olması

-18 yaşından önce tikinin başlamış olması

-Huntington hastalığı gibi tike sebep olabilecek bir hastalığının olmaması ya da benzer belirti ve bulguları yaratan ilaç kullanmıyor olması gerekmektedir.

2. Kronik Tik Bozukluğu: Tanı için, geçici tik bozukluğundan farklı olarak bir yıldan uzun süren ve sadece hareket ya da ses tikinin bulunması gerekir. Her ikisi bir arada bulunmaz. Geçici tik bozukluğunun diğer tüm tanı kriterleri kronik tik bozukluğunda da geçerlidir.

3. Tourette Sendromu: Tik bozukluğunun en ağır tipidir. Kronik tik bozukluğuna sahip kişilerde sorgulanması gereken bir sendromdur. Hastalığın şiddeti zaman içerisinde değişkenlik göstermekte ve yaşlanmayla birlikte genel olarak şiddette azalma görülmektedir. Tanı konulması için kişinin;

-En az iki hareket tiki ve ek olarak en az bir ses tikinin olması(ikisinin her zaman aynı anda kendini göstermesi gerekmez),

-1 yıl boyunca her gün birkaç defa ve genellikle stresli dönemlerde tikinin olması,

-18 yaşından önce tikinin başlamış olması,

-Huntington hastalığı gibi tike sebep olabilecek bir hastalığının olmaması ya da benzer belirti ve bulguları yaratan ilaç kullanmıyor olması gerekmektedir.

Nedenleri: Tik bozukluklarının nedeni tam olarak bilinmese de genetik olarak geçişinin olduğu belirlenmiştir. Birince derece akrabalıklarda tik bozukluğunun görülme sıklığı Tourette sendromu için %5-15 arasındadır. Kronik tik bozukluğunun da akrabalıklarda daha sık görüldüğünü söylemek mümkündür. Genetik faktörler dışında özellikle Tourette sendromunun nedenleri olarak hamilelikte sigara ve alkol kullanımı, doğum sırasındaki komplikasyonlar, düşük doğum ağırlığı ve streptococcal enfeksiyon olan PANDAS enfeksiyonunun olduğu düşünülmektedir.

Tedavi: Bozukluğun şiddetine göre uygulanan tedavi yöntemi değişiklik göstermektedir. Ancak çoğu olguda herhangi bir tedavi kullanılmadan tiklerin kendiliğinden azaldığı ve bittiği görülmüştür. Davranışsal terapi ve ilaç tedavisi kullanılan etkin yöntemlerdir. Davranış terapisinde tiki yapmak için istek ve dürtü geldiğinde nasıl düşünülmesi ve karşıt hareket olarak neler yapılması gerektiği öğretilmektedir. İlaç tedavisi ise genel olarak şiddetli ve sık görülen tik bozukluklarında kullanılmaktadır. Özellikle yüz ve boyun çevresinde tek bir tiki bulunanlara davranış terapisiyle birlikte botolinum toxin(botox) uygulaması yapılabilmektedir. Sıklıkla ilaç tedavisinde guanfacine ya da clonidine kullanılmaktadır. Ek olarak, anti-psikotik ilaçlar, dopamin antagonistleri, kas gevşeticiler ve benzodiazepine’ler kullanılabilmektedir.

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Merak ettiklerini yorum olarak gönder!

Yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı giriniz: