Unutkanlık

0
72

TANIM: İnsanların normal zamanlarda hatırlamakta zorluk çekmedikleri hatıraları ya da bilgileri hatırlayamamalarına verilen isimdir. Seneler önceki olayları unutmak mümkün olduğu kadar saniyeler önceki olayları unutmak da mümkündür. Bu durum, yeni başlamış olabileceği gibi eskiye dayanan ve gittikçe kötüleşen bir durum da olabilir. Yaşlandıkça detayları hatırlayamamak normaldir fakat yaşlılıkta görülse dahi ani unutkanlıklar daha ciddi hastalıkların habercisi olabileceğinden mutlaka aile hekimine ya da bir uzman doktora danışılması gerekir.

SEBEPLER: Unutkanlığa sebep olan nörolojik, psikolojik ve travmatik sebepler vardır. Kendilerine unutkanlıkla başvuran hastalarda doktorlar kaygı bozuklukları, depresyon ve stres bozukluklarına da rastlarlar. Konsantrasyon bozuklukları ve ilgi eksiklikleri sebebiyle unutkanlık görülmesi normaldir. Uyku düzeninde yaşanan bozukluklar ve yetersiz uyku unutkanlık şikayetlerini kötüleştirir. Daha yaşlı kimselerde unutkanlık yanında sinirlilik de eşlik ediyorsa mutlaka bir depresyon durumu vardır. Bunların dışında kafaya alınan darbeler ve beyin dokusuna zarar veren inmeler de unutkanlığa sebep olur. Bu gibi hadiseler daha çok ani hafıza kayıplarına sebep olurlar. Travmadan sonra yaşananlar hatırlanmayabilir. Daha az sıklıkla görülen unutkanlık sebepleri hipotiroid, Parkinson hastalığı ilaçları, uzun dönem alkolizm, beyin kanaması, B12 vitamin eksikliği ve beyin tümörüdür. Bazı durumlarda kişi fazla stresli ve travmatik bir olay yaşamışsa beyin bunu karartır ve kişi bunu hatırlamaz. Buna psikojenik unutkanlık adı verilir.

SEMPTOMLAR: Unutkanlık yaşayan hastalarda sıklıkla görülen semptomlardan birisi yeni bilgileri öğrenememe şikayetidir. Bir diğer şikayet eski anıları hatırlayamamadır. Bunlardan en sık görüleni ilki, yeni bilgileri öğrenememe şikayetidir. Geçmişte hatta çocuklukta yaşanan olaylar hatırlanırken dün yenilen yemek unutulabilir. Unutkanlık problemi yaşayan hastalar okuma-yazma gibi işlevlerde sorun yaşamazlar ve bisiklet sürme, piyano çalma gibi yeni aktiviteleri öğrenebilirler. Motor fonksiyonlar korunur. Kişi bir hafıza problemi olduğunun kanısına kendisi de varabilir. Böyle hafif semptomlar dışında daha ağır semptomlar da görülebilir. Kişi zamanı şaşırabilir ve aslında olmayan anıları kendisi yaratabilir.

TANI: Unutkanlık tanısı koymak için doktor diğer hastalıkları ekarte etmelidir. Bunun için hastadan önceki tıbbi hikayeleri alınır. Gerektiği taktirde bu sorgulamaya aileden bir kişi de dahil edilir. Daha sonra unutkanlığın tipini, ne zaman başladığını ve ne sıklıkta olduğunu, tetikleyen faktörleri, aile hikayesini, alkol kullanımını ve baş ağrısı gibi eşlik edebilecek semptomları belirlemek amacıyla hastaya bir dizi soru sorulur. Fizik muayene yapılır. Bilişsel testler ile hastanın kısa ve uzun dönem hafızası, yargı yeteneği ve düşünme yeteneği yoklanır. Şu anki başbakan ya da hangi ayın hangi gününde olunduğu gibi güncel sorular sorulur. Bu sayede unutkanlığın ya da hafıza kaybının ne kadar ilerlemiş olduğu saptanır. Gerektiği taktirde MR ve BT testleri istenir.

TEDAVİ: Terapiler ile hastanın kaybettiği hafızası yerine konmaya çalışılır ve yeni bilgiler hastaya aşılanır. Bunun yanı sıra farklı organizasyon teknikleri hastaya öğretilerek bilgilerin hafızada tutulmasına yardımcı olunur. Unutkanlık yaşayan hastaların bir kısmı akıllı teknolojileri kullanmakta sorun yaşamaz ve bu teknolojiler kendilerine yardımcı olur. Akıllı telefonlar ve tabletler aracılığıyla kendilerini daha rahat hissedebilirler. Günlük yapılacak görevler akıllı aletlere girildiği taktirde alet hastayı uyarır ve hasta hatırlar. Daha düşük teknolojiler fotoğrafla hatırlatma, defter kullanımı, takvimler ile hatırlatma olabilir. Unutkanlığı tedavi edebilecek bir ilaç henüz piyasada yoktur. Sebebe göre ilaç kullanımı ise olabilir. B12 eksikliğine bağlı unutkanlıkta hastaya tiamin vitamini replasmanı yapılabilir. Unutkanlığa faydası dokunacak medikal ilaçlarla ilgili araştırmalar halen sürmektedir.

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Merak ettiklerini yorum olarak gönder!

Yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı giriniz: