Uyku Apnesi

0
7

Tanım

Uyku apnesi, uykuda solunumun kesintiye uğraması ve bu durumun uykuyu bölecek kadar uzun sürmesi ve tekrarlamasıyla kendini gösteren ciddi bir rahatsızlıktır. Uyku apnesi olan insanlarda gün içinde uyku hali; uykudayken ise yüksek sesle horlama, nefes tıkanıklığı, solunum durması ve aniden bir horultuyla uyanma gibi durumlar görülür.

Üç çeşit uyku apnesi vardır, bunlar tıkayıcı uyku apnesi, merkezi uyku apnesi ve birleşik tip uyku apnesidir.

Tıkayıcı uyku apnesi: Havayolunda oluşan tıkanıklıklar sonucu kişinin nefes almaya çalışmasına rağmen uykuda solunumun kesintiye uğramasıdır. Solunum 10 saniyeden uzun süre kesintiye uğrar ve bu kesinti saatte 5-30 kez tekrarlanır. Uykuda solunum bozukluğunun en sık karşılaşılan sebebidir.

Merkezi uyku apnesi: Uyku apnelerinin daha nadir görülen bir çeşididir. Beyin sapının solunum fonksiyonlarını kontrol edememesi sonucu oluşur. Normalde, beyin sapı kandaki karbondioksit miktarındaki değişikliklere karşı çok hassastır, karbondioksit miktarı arttığında, solunum kaslarına daha derin ve hızlı nefes alış veriş için komut verilir. Merkezi uyku apnesinde, bu duyarlılık azalmıştır. Bunun sonucunda kişiler normalden daha az derin ve daha yavaş nefes alırlar.

Birleşik tip uyku apnesi: Tıkayıcı ve merkezi tip uyku apne belirtilerinin aynı anda görüldüğü bir uyku apnesidir. Birleşik tip uyku apneleri tıkayıcı olarak başlar ve tıkayıcı tip uyku apnesi gibi tedavi edilirler.

Belirtiler

Tüm uyku apnesi tiplerinde, uykuda solunum çok yavaştır ve derinliği azalmıştır, ya da solunum aniden durur ve sonrasında yeniden başlar. Uykudaki bozukluklar sebebiyle gün içinde uyku hali, halsizlik, sabahları baş ağrıları, düşüncede yavaşlama ve konsantre olmada güçlük görülür. Kandaki oksijen miktarının azalmasıyla yüksek tansiyon ortaya çıkabilir.

Tıkayıcı tip uyku apnesinde en belirgin özellik horlamadır. Bu kişilerde horlama sürekli ve gürültülüdür. Horlama, solunumun kesilmesiyle durur ve sonrasında devam eder. Uykudan nefes kesilmesi ya da boğulma hissiyle uyanılabilir. Bunun dışında gece ortaya çıkan belirtiler gece sık idrara çıkma, uyuyamama ve dinlendirici bir şekilde uyuyamamaktır.

Bu duruma gün içinde aşırı uyku hali de eşlik eder. Kişi televizyon izleme, kitap okuma gibi aktivitelerde kolaylıkla uykuya dalabilir. Bu durum şiddetlenirse kişi araba kullanmak gibi dikkat gerektiren aktivitelerde bile uyku hali hissedebilir. Yataktan yorgun kalkmak, sabahları baş ağrıları, ağız kuruluğu, yorgunluk, halsizlik, hafızada azalma ve konsantre olmakta zorluklar, cinsel istekte azalma, depresyon ve endişe gibi ruh hali değişiklikleri görülebilir.

Merkezi tip uyku apnesinde horlama tıkayıcı tipteki kadar belirgin görülmez. Ama soluk alış veriş düzensizdir ve aralıklarla kesintiye uğrar. Cheyne Stokes solunumu (periyodik solunum) merkezi apnelerden biridir. Solunumun git gide hızlanır ve kademeli olarak yavaşlar ve kısa bir süreliğine durur. Bu döngü 30 saniye ile 2 dakika arasında sürer ve kendini tekrar eder.

Sebepler ve Risk Faktörleri

Tıkayıcı uyku apnesi en sık obezlerde görülür. Aşırı alkol kullanımı ve sakinleştiriciler tıkayıcı uyku apnesini kötüleştirir. Kalın boyun, dar gırtlak ve yuvarlak kafa şekline sahip olan kişilerde uyku apne riski artmıştır.Çocuklarda, bademciklerin ve adenoidlerin büyümesi, ve aşırı küçük çene gibi bazı doğumsal bozukluklar da tıkayıcı uyku apnesine sebep olabilir.

Merkezi uyku apnesine ise güçlü bir ağrı kesici olan opiyatların kullanılması, yüksek rakımlarda olmak, kalp yetmezliği, beyin enfeksiyonları ya da çok nadir olarak beyin tümörleri sebep olabilir.

Tanı

Hastalığın tanısı, uyku laboratuvarında yapılan ve polisomnografi adı verilen testle konur. Bu testte uyku sırasındaki değişimleri gözlemlemek için EEG (beyin dalgalarını ve göz hareketlerini kaydeden bir cihaz) ve kandaki oksijen seviyesini ölçmek için parmağa takılan bir oksimetre kullanılır. Ağıza ve burun deliklerine konan cihazlarla hava akımı, göğüse konulan bir monitörle ise solunum hareketleri ve düzeni ölçülür. Bu test, doktorların tıkayıcı ve merkezi uyku apnesi arasında ayrım yapmasına olanak sağlar.

Tedavi

Tedavi havayolunu açık tutmak ve bu sayede soluk alış verişin durmasını önlemek üzerine kuruludur.

Tıkayıcı uyku apnesinde alkol ya da sakinleştirici ilaç alımından uzak durulması, sırt üstü yatılmaması ve fazla kiloların verilmesi hafif derecedeki apnelerde etkilidir. CPAP adı verilen ve sürekli pozitif havayolu basıncı sağlayan maskeler tıkayıcı uyku apnesinin tedavisinde en etkili çözümdür. Uyurken ağıza veya buruna takılan ve sürekli basınçlı hava veren bu maskeler hava yolunu açık tutar.  Bu tedavi işe yaramazsa cerrahi düşünülebilir. Cerrahi ile boğazın gerisindeki fazla dokuların alınması, yüzdeki yapılarla ilgili sorunların düzeltilmesi, bademciklerin ve adenoidlerin alınması sözkonusudur. Cerrahi kesin tedavi sağlamaz ve uzun sürede yan etkileri olabilir.

Merkezi uyku apnesinin tedavisi altta yatan gerçek nedenin tedavi edilmesiyle olur. Uyurken CPAP, BiPAP ve ASV adı verilen buruna takılan maskeler kullanılabilir. Bazı apneler solunumu taklit eden ilaçlarla tedavi edilebilir. Vücudun yeterli oksijeni alması için oksijen tedavisi gerekebilir.

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Merak ettiklerini yorum olarak gönder!

Yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı giriniz: