Uykusuzluk

0
14

Tanım: Uykusuzluk, diğer adıyla insomnia, yeterli ve kaliteli uyuma ortamının olmasına rağmen uykuya dalamama ve kesintisiz uyuyamama sorunudur. Uyuyamama sebebiyle yorgun ve enerjisiz uyanma ve gün içindeki uykusuzluk hali sağlıkta, iş performansında ve yaşam kalitesinde azalmaya sebep olmaktadır. Her insan hayatının belirli dönemlerinde uyku problemi ya da uykusuzluk ile karşı karşıya kalabilir. Kişide birkaç gece ya da birkaç hafta gibi kısa süreli bir uykusuzluk hali mevcutsa akut insomnia, en az bir ay boyunca haftada en az üç kez yaşanan uykusuzluk hali mevcutsa kronik insomnia sorunu yaşanmaktadır.

Belirti ve Bulguları: Uykusuzluk yaşayan kişi uykuya dalmak için 30 dakika ya da daha fazla süreye ihtiyaç duymaktadır ve uyku süresi genellikle 6 saat veya daha azdır. Bir ay ya da daha uzun bir süre haftada en az üç kez kişi bu sorunla karşılaşmaktadır. Belirti ve bulguları olarak;

– Gece uykuya dalamama,

– Gece sık sık uyanma,

– Çok erken saatlerde uyanma,

– Uykunun dinlendirici olmaması,

– Gündüz uyku ve yorgunluk hali,

– Gerilim tipi baş ağrısı,

– Mide ve barsak problemleri,

– Odaklanma ve hafıza problemleri,

– Uykusuzluk hakkındaki endişeler görülmektedir.

Nedenleri: Uykusuzluğa(insomnia) neden olabilecek birçok faktör belirlenmiştir;

– Stres: Okul, iş ve aile hayatındaki problemler kişinin zihnini sürekli meşgul etmekte ve gece uykuya dalma sorunu yaratmakta olabilir.

– Depresyon ve Anksiyete

– Sağlık Sorunları: Kronik ağrı, solunum problemleri, sık idrara çıkma, gastroözefagal reflü, artrit, hipertiroid, Parkinson ve Alzheimer hastalıkları insomnia’ya neden olabilir.

– İlaç Kullanımı: Antidepresanlar, tansiyon ilaçları, alerji ilaçları, Ritalin gibi uyarıcı ilaçlar, kortikosteroidler ve kafein içeren uyarıcı ilaçlar nedeniyle kaliteli uyuyamama ve uykuya dalmada sorunlar yaşanabilir.

– Uzun uçuşlar sonrası saat farkı, gece-gündüz vardiya değişimleri, aşırı kafein, nikotin ve alkol alımı, gece geç saatlerde yemek yeme de insomnia’ya yol açabilecek diğer nedenlerdir.

Tanı: Uykusuzluk(insomnia) tanısının konulabilmesi için uyuma düzen, gündüz uyku hali gibi çeşitli soruları içeren bir anket doldurulması istenebilir. Ayrıca birkaç hafta boyunca uyku günlüğü tutmak kaç saat uyunduğunun, uykuya dalınıp dalınamadığının ve uyku kalitesinin takibi açısından istenebilir. Uykusuzluğa neden olabilecek altta yatan başka sorunları araştırmak adına detaylı bir fizik muayene ve kan testi yapılabilir. Eğer tanı için yeterli veri elde edilememişse, başka bir uyku bozukluğunun olduğu düşünülüyorsa ya da ileri bir değerlendirme yapılmak istenmişse gece boyunca beyin dalgalarının, solunumun, kalp atışının, göz ve beden hareketlerinin gözlemlenmesi adına uyku testi istenebilir.

Tedavi: Çoğunlukla uyku alışkanlıklarının, düzeninin değiştirilmesi ve uykusuzluğa sebep olan sorunun çözülmesi ile kişide uykusuzluk probleminin çözülmesini sağlamaktadır. İlk etapta davranış terapisi ile kaliteli uykunun nasıl olması gerektiği ve gevşeme teknikleri ile rahatlamanın sağlanması önemlidir. Davranış terapisinde;

– Düzenli uyku ritminin yakalanması,

– Olumsuz düşüncelerin bilişsel davranış terapisi ile kontrolünün sağlanması,

– Nefes egzersizi ve kasları gevşetilmesiyle kalp ve solunumun hızının, kas gerginliğinin kontrolü ve böylece anksiyetenin önüne geçilmesi,

– Işık düzenlemeleriyle uyku saatlerindeki kaymanın düzeltilmesi,

– Yatağın ve yatak odasının sadece uyumak için kullanılması gibi önerilerle uykusuzluğun tedavisi amaçlanır.

Davranış terapisi yetersizse ikincil önlem olarak kısa dönem uyku ilacı kullanılması önerilebilir. Ancak çoğu uyku ilacının uzun dönem kullanımları kesinlikle önerilmemektedir.

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Merak ettiklerini yorum olarak gönder!

Yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı giriniz: