Uyurgezerlik

0
52

Tanım: Uyurgezerlik(somnambulizm) genel olarak, uyku halindeyken yataktan kalkmak ve yürümektir. Gençlerde ve çocuklarda erişkinlerden daha sık görülmekle birlikte genellikle ergenlik zamanlarında ortaya çıkmaktadır. Tek seferlik ya da nadiren görülen uyurgezerlik ciddi bir sorun teşkil etmemekte ve genellikle tedavi gerektirmemektedir. Ancak, ortada tekrar eden bir uyurgezerlik hali varsa altta yatan problem mutlaka araştırılmalı ve tedavi edilmelidir.

Belirti ve Bulguları: Genellikle gece ve uykuya dalmayı takiben ilk birkaç saat içinde görülmektedir. Uyurgezerlik hali sık sık yaşanılabileceği gibi uzun aralıklarla da görülebilir ve genellikle birkaç dakika sürer. Ancak, bazı kişilerde daha uzun sürebileceği görülmüştür. Belirti ve bulguları genellikle;

– Yataktan kalkmak ve yürümek bazen de koşmak,

– Gözleri açmak ve boş bir şekilde bakmak,

– Tehlikeli ya da korkutucu bir olaydan kaçma hissi,

– Sorulara yavaş bir şekilde cevap vermek ya da cevapsız kalmak,

– Uyanmayı takiben kısa süreli kafa karışıklığı,

– Uyurgezerlik halini uyandıktan sonra hatırlamamak olarak söylenilebilir.

Ancak, kişi bazen evden çıkabilir, araba kullanabilir ve alışılmışın dışında davranışlarda bulunabilir.

Nedenleri: Uyurgezerliğe sebep olabilecek birçok faktör bulunmaktadır ve bunlar belirli başlıklar altında toplanmıştır.

– Genetik Faktörler: Birinci derece akrabalarda uyurgezerlik öyküsü varsa tek yumurta ikizlerinde görülme sıklığının 10 kat daha fazla olduğu gösterilmiştir.

– Çevresel Faktörler: Uykusuzluk, değişken uyku düzeni, yüksek ateş, stres, magnezyum eksikliği, aşırı alkol kullanımı, çeşitli antibiyotikler, antidepresanlar, antihistaminikler gibi çeşitli ilaçlar ve bu ilaçların birbiriyle etkileşimi uyurgezerliği tetikleyebilmektedir.

– Psikolojik Faktörler: Stres, depresyon, aksiyete, hamilelik ve menstrüasyon dönemleri uyurgezerliğe neden olabilmektedir.

– Sağlık Sorunları: Aritmiler, migren, yüksek ateş, gastroözefagal reflü, astım, uyku apnesi, narkolepsi, hipertiroid gibi sağlık sorunları yaşayan kişilerde uyurgezerlik görülebilir.

Tanı: Kişi, yaşadığı uyurgezerlik deneyimini hatırlamayacağı için evde tek başına yaşıyorsa uyurgezer olduğunu fark etmesi pek olası değildir. Evde yaşayan diğer kişilerin duruma tanık olması gerekir. Tedavi için başvuru sonrasında uyurgezerlik tanısının koyulabilmesi için DSM-5 kriterleri şunlardır:

– Tekrarlı olarak, özellikle uykunun ilk üçte birlik bölümünde tam uyanamama ve yataktan kalkıp yürümenin eşlik etmesi

  Uyurgezerlik sırasında boş ve ifadesiz bir yüz, iletişim kurma çabası sırasında cevapsızlık ve uyanmada zorluk

– Günlük hayatı etkileyecek derecede halsizlik

– Belirti ve bulgulara sebep olabilecek herhangi bir zihinsel ya da fiziksel bir hastalığın olmaması ve ilaç kullanmıyor olmak

Bu kriterlerin yanında detaylı fiziksel ve psikolojik muayeneyle birlikte uyku testi istenebilir.

Tedavi: Nadiren görülen uyurgezerlikte genellikle tedavi gerekmemektedir. Çocuklarda görülen uyurgezerlik çoğunlukla ergenlik döneminde ortadan kalkmaktadır. Eğer evde birisi uyurgezerse kişinin yavaşça yatağına yönlendirilmesi gerekmektedir. Kişinin bu sırada uyanması herhangi bir tehlike oluşturmaz, sadece kafa karışıklığı ve bir rahatsızlık hissi yaşayabilir. Eğer ki uyurgezerlik sırasında kişinin kendisi ve çevresi için potansiyel tehlike oluşturacak bir durum varsa tedavi için başvurulmalıdır. Tedavi olarak ise;

– Uyurgezerliğe neden olabilecek uykusuzluk ve sağlık sorunları gibi nedenlerin tespiti ve tedavisi,

– İlaç kullanımından kaynaklandığı düşünülüyorsa ilaçların ve dozlarının değiştirilmesi,

– Uyurgezerliğe başladığı zamanın 15 dakika öncesinde kişiyi uyandırmak, 5 dakika uyanık tutmak ve tekrar uyumasını sağlamak,

– Eğer gerekiyorsa benzodiazapenler ve çeşitli antidepresanların kullanımı uyurgezerliğin kontrol edilmesi için oldukça etkilidir.

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Merak ettiklerini yorum olarak gönder!

Yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı giriniz: