Yutma Bozuklukları

0
14

Tanım: Yutma bozukluğu(disfaji), kişinin boğazındaki ya da yemek borusundaki sorunlardan dolayı katı ya da sıvı lokmayı yeterli sürede ve düzgün bir şekilde mideye iletmedeki sorun olarak tanımlanabilir. Çok hızlı yemek yeme ya da lokmayı iyi çiğneyememe gibi nedenlerle anlık yutma bozukluğu sorun teşkil etmemekle birlikte sürekli devam eden bir yutma problemi ya da yutamama mutlaka tedavi edilmelidir. Herkeste görülebilecek bir sorundur ancak, çoğunlukla yaşlılarda, bebeklerde ve beyni ya da sinir sistemini etkileyen bir hastalık sonucunda görülür.

Belirti ve Bulgular: Yutma bozukluğunun tipine göre değişkenlik göstermekle birlikte temel olarak belirti ve bulgular şöyle sıralanabilir:

– Yutma sırasında ağrı

– Yutma sırasında boğulma ve öksürme

– Yutamama

– Lokmanın boğazda ya da göğüste sıkışması hissi

– Tükürük salgısının aşırı artması

– Yemeğin ağızdan ya da burundan geri gelmesi

– Açıklanamayan kilo kaybı

– Tekrarlı pnömoni(zatürre)

– Gastroözefagal reflü

– Yemek yeme alışkanlığındaki değişimler

Nedenleri: Yutma oldukça karmaşık bir iştir ve yutmada görev alan birçok yapı mevcuttur. Bunların herhangi birindeki sorundan dolayı yutma bozukluğu yaşanabilir. Temel olarak yutma bozukluğu iki alt grupta incelenmektedir:

1- Özefagal Disfaji: Temel olarak, yutmaya başladıktan sonra lokmanın boğazda ya da göğüste takılma hissinin olduğu yutma bozukluğu olarak açıklanabilir. Özefagal disfajiye neden olabilecek hastalıklar:

– Gastroözefagal Reflü: Reflü nedeniyle mideden gelen asit yemek borusunun etrafındaki dokulara hasar verip yemek borusunda(özefagus) daralmaya sebep olabilir.

– Özefajit: Yemek borusunun iltihabi hastalığıdır. Reflü, enfeksiyon ya da alerjik nedenlerden dolayı görülebilir.

– Akalazya: Yemek borusundan mideye açılan tarafta bulunan kastaki gevşeyememeye bağlı olarak lokmanın mideye geçişindeki sorundur.

– Yemek borusundaki tümörler ve yemek borusunun etrafındaki yapıların yemek borusunu daraltması sebebiyle de özefagal disfaji görülebilir.

2- Orofaringeal Disfaji: Ağızdaki ya da boğazdaki yapıların zayıflaması ya da koordineli bir şekilde çalışamaması nedeniyle görülür. Yutma sırasında boğulma, öksürme ya da lokmanın soluk borusuna(trakea) kaçması ve sonunda zatürre oluşması bu tipte sıklıkla görülür. Bu tip yutma bozukluğuna multipl skleroz(MS), Parkinson, inme, omurilik yaralanması gibi nörolojik problemler ve bağışıklık sistemini etkileyen polimiyozit ve dermatomiyozit gibi hastalıklar neden olabilir.

Tanı: Yutma bozukluğu şüphesinde detaylı nörolojik ve fizik muayene ile katı ve/veya sıvı besinlerde yutma sorununun olup olmadığı sorgulanmaktadır. Ardından çeşitli görüntüleme yöntemleri ve testler istenebilir:

– Videofloroskopik Görüntüleme: Katı veya sıvı besinin içine baryum karıştırılır ve yutma esnasında eş zamanlı olarak oradaki yapıların hareketliliği incelenir.

– Endoskopi: Endoskopik olarak yemek borusu ve boğazdaki yapılar incelenir.

– X-Ray: Direkt grafi ile göğüs ve akciğer gözlenir.

– Manometri: Bu yöntem ile yemek borusundaki hareketlilik ve bu hareketin gücü ölçülür.

Tedavi: Yutma bozukluğunun tipine göre tedavi seçenekleri değişkenlik göstermektedir.

– Örofaringeal Disfaji: Yutmak kaslarının ve reflekslerin kontrolü, yutma sırasındaki doğru pozisyonun öğrenilmesi ve yutma tekniklerinin gösterilmesi açısından fizyoterapinin alt kolu olan yutma terapisi oldukça faydalı olabilir.

– Özefagal Disfaji: Akalazya gibi yemek borusunun daralmasına neden olan sorunların çözümü için endoskopik olarak yemek borusunu genişletecek bir tedavi yöntemi uygulanabilir. Ayrıca tümör gibi durumlarda cerrahi yöntem tercih edilebilir. Reflü, özefajit gibi durumlar için de ilaç tedavisi uygulanabilir.

Genel bazı önerilerle yutma bozukluğunun belirtileri azaltılabilir ve yutma daha rahat yapılabilir:

– 90 derece dik pozisyonda oturmak

– Yutma sırasında başın hafifçe öne eğilmesi

– Yemekten sonra 15-20 dakika aynı dik pozisyonda oturmaya devam etmek

– Yemek yerken konuşmamak

– Yavaş bir şekilde yemek yeme

– Lokmaların ufak parçalar halinde alınması ve iyi çiğnenmesi

– Yutma sırasında iki üç kere yutmanın tekrarlanması gerekebilir

– Yutma sırasında sadece yutma eylemine odaklanmak

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Merak ettiklerini yorum olarak gönder!

Yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı giriniz: