Zihinsel Özür

0
17

TANIM

Zihinsel özür (zeka geriliği), tanısı 18 yaşından önce, genellikle de bebeklik veya da doğumdan önce konulan, ortalama altında genel zeka fonksiyonlarını ve günlük yaşamın normal sürdürülebilmesi için gerekli olan yeteneklerden yoksun olmayı içeren tıbbi bir durumdur. Eğer zihinsel özür başlangıcı 18 yaş ve sonrasında olursa, bunun adı demanstır ve hastalık bir zeka geriliği bulgusuyla birlikte vardır.

Bireysel standart değerlendirmelerle ortaya çıkarılan zeka seviyesinin 70’in altında olması zeka geriliği lehine en net bulgudur. Bu durumda kişinin normal bir yaşam sürmenin gerekliliklerine adapte olabilme yeteneği eksiktir. Bu eksiklik tanıda önemlidir çünkü düşük zeka seviyesindeki kişiler içerisinde günlük yaşam koşullarının gerekliliklerine sahip olanlar zihinsel özürlü sayılamazlar. Zihinsel özürlü insanların hayata uyum sağlayabilmesine katkıda bulunacak hususlar şu şekilde sıralanabilir: Eğitim, iş eğitimi, aile desteği, motivasyon durumu ve kişilik yapısı.

BULGU VE BELİRTİLER

Zihinsel özürlü çocuklar değişik zaman ve koşullarda değişik belirti ve bulgular sergileyebilirler fakat şu durumlar özel dikkat gerektiren durumlardır:

-Geç konuşma

-Yuvarlanma, ayağa kalkma, emekleme ve yürüme gibi gelişimsel ilerlemelerde yavaşlık

-Yeni durumlara adaptasyonda güçlük

-Hafıza güçsüzlüğü

-Davranış sorunları

-Problem çözmeyle ilgili sorunlar

-Merak duygusunun olmaması

-Kendi kendine giyinmek, beslenmek, tuvalet eğitimi gibi gelişimin normal evrelerine geçişte zorlanma

-Sosyal, dil ve motor yetenek alanlarında yaşıtlarını yakalamakta zorluk

-Ciddi durumlarda, duyma veya görmeyle ilgili problemler yaşama, nöbetler geçirme veya zihinsel bozukluklar geliştirme

TANI

Kişinin zihinsel özürlü olup olmadığını anlamak için, zeka geriliğini ölçen bazı testlerden yararlanılır. Yaşla uyumlu adaptif davranışların varlığını araştırmak için gelişimsel izleme testlerine başvurulur. Gelişimin kilit öğelerini tamamlamaktaki eksiklik sıklıkla zeka geriliği tanısı koydurur. Denver anormal gelişim izleme testi, zihinsel özürlülük için bir başka işaretçidir. Adaptif davranış skoru ortalamanın altı ve IQ seviyesi 70 altında olan bir çocukta zeka geriliği tanısı konulabilir.

ETYOLOJİ

Zihinsel özürlü çocukların üçte biriyle yarısı arasında değişen oranlarda zeka geriliğinin sebebi bilinmemektedir. Down sendromu, velokaryofasyal sendrom ve fetal alkol sendromu, doğumsal zeka geriliğinin en sık üç sebebidir. Diğer sık görülen sebepler şunlardır:

-Genetik durum: En belirgin örnekleri Down sendromu, Klinefelter sendromu, frajil x sendromu, nörofibromatozis, konjenital hipotiroidi, Williams sendromu, fenilketonüri ve Prader-Willi sendromudur.

-Hamilelikteki problemler: Anne karnındaki fetüsün gelişimsel anormallikleri zeka geriliğine neden olabilir. Fetal alkol sendromu veya gebelikte kızamıkçık öyküsü risk faktörlerdir.

-Doğum esnasındaki problemler: Bebeğin doğum esnasında oksijensiz kalması gibi durumlar beyin hasarı ve zeka geriliği oluşturabilir.

-Çeşitli hastalıklara ve toksinlere maruziyet: Boğmaca, suçiçeği, menenjit gibi hastalıklar veya cıva gibi maddelere maruziyet zihinsel kapasiteyi bozabilir.

-İyot eksikliği: Kretenizm (ahmaklık), iyot eksikliğine bağlı gelişen doğumsal hipotiroidinin en önemli bulgularından biridir.

-Kötü beslenme

-Beyinde arkuat fasikül denilen yapının yokluğu

TEDAVİ

Zihinsel özürlülük için özel bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır ve hatta gelişimsel geriliği olan pek çok kişide yanlış ilaç kullanımları sonucu zeka geriliğinin üzerine ilaç komplikasyonları eklenmektedir. Bu durumun haricinde bu kişilerin temel yaşam yeteneklerini öğrenmesi ve olabildiğince bağımsız bir hayat sürmesini sağlayacak özel programlar mevcuttur. Ailelerin, bakıcıların, klinisyenlerin ve ilgili diğer kişilerin desteğiyle bu programlarda oldukça tatmin edici başarı düzeyleri yakalanabilmektedir.

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Merak ettiklerini yorum olarak gönder!

Yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı giriniz: